|
Kleuren rondom hoogdrukken
 
|
'Kleuren rondom hoogdrukken' is de eerste presentatie uit een reeks van exposities met grafische kunst uit de collectie van SBK Amsterdam. Later volgen ook nog de technieken diepdruk, steendruk, zeefdruk en monoprint.
Het is 'nog maar' vijfhonderd jaar geleden dat de eerste druktechniek (de hoogdruk) het daglicht zag. De maatschappelijke impact was enorm, want door bijvoorbeeld de boekdrukkunst konden ideeën gemakkelijker en sneller vermenigvuldigd en verspreid worden. Toen eind achttiende eeuw de lithografie werd uitgevonden, zorgde dat zelfs voor een stroomversnelling van de industriële revolutie. Gedrukte oplages werden, in diverse vormen, letterlijk de wereld in geslingerd. Het straatbeeld wordt sindsdien door grafische vormgeving bepaald.
Ook voor kunstenaars zijn, tot op de dag van vandaag, de diverse druktechnieken altijd van grote invloed geweest. Waarom kiest een kunstenaar voor een bepaalde grafische techniek? Een belangrijke reden is dat hij daarmee een specifiek soort afbeelding kan maken. Denk bijvoorbeeld aan een houtgravure, waarop de houtnerven zichtbaar zijn.
Vaak onderzoeken kunstenaars de technieken dusdanig, dat een experimenteel resultaat het gevolg is. Een kunstenaar heeft het afdrukproces nooit voor honderd procent onder controle, want ook tijdens het afdrukken op papier wordt het resultaat uiteindelijk ook nog beïnvloed.
Het zwart en wit en de oplage zijn de aloude, bijzondere eigenschappen die grafische kunst kenmerken. Maar ook kleuren spelen onmiskenbaar een rol in de vele vormen van grafiek. In 'Kleuren rondom' ligt de nadruk op de autonomie van het gedrukte kleurenbeeld, dat in beperkte oplage is vervaardigd. In vijf exposities, met zowel originele exemplaren uit de SBK collectie als recente aanwinsten, wordt duidelijk dat de drukkunst een eigen, artistiek bestaansrecht heeft.
Hoogdruk
In het Verre Oosten wordt de hoogdruk al meer dan 1100 jaar beoefend. Van een houten plankje worden de niet-drukkende delen met een guts weggestoken. De verkregen drukvorm wordt met een waterverf getamponeerd. Vervolgens wordt een vel papier op de vorm gelegd en met een leren kussentje aangedrukt. Het papier zuigt de dunne waterinkt dan op. Voor een meerkleurendruk dient voor elke drukgang een apart blok gesneden te worden.
In het Westen (vanaf de 15de eeuw) werden harde en weinig absorberende papieren gemaakt, die niet direct als vloeipapier werkten. Omdat noch het papier, noch de drukvorm geheel vlak zijn, moet het papier soepel genoeg zijn om zich te kunnen voegen naar de drukvorm. De geïnkte vormen drukken dan egaal af.
Een westerse houtsnede kenmerkt zich doordat de nerf van het hout meestal goed zichtbaar is. In plaats van hout kan de kunstenaar ook een stuk linoleum gebruiken om de voorstelling uit te snijden. Een druk hiervan wordt linodruk genoemd. Fijne lijnen zijn dan echter moeilijk te bereiken en de druk mist het patroon van de houtnerf. Ook met textiel of metaal kan een hoogdruk worden gemaakt. Er zijn ook kunstenaars, zoals Raquel Maulwurf, die een voorkeur hebben voor MDF (Medium Density Fiberboard: met lijm samengeperste houtvezels). Dit materiaal is structuurloos en laat dus geen houtnerf achter.
Diverse hoogdrukken:
- Houtsnedes van o.a. Vincent van Ojen, Tom Thijsse en Joris Geurts.
- Linoleumsnedes van o.a. Carola Rombouts, Anneke de Soete, Leon Janssen.
- Boarddrukken van o.a. Lego Lima.
- MDF-drukken van Raquel Maulwurf.
|
|
