|
Museum Kempenland Eindhoven heeft al vaker in de zomerperiode, wanneer de grote stad en musea over het algemeen bij het publiek minder in trek zijn, een gedeelte van de eigen museumverzameling - al dan niet onder een thema - gepresenteerd. Deze keer komen de portretten uit de museumverzameling aan bod, aangevuld met schilderijen uit bezit van derden om een vollediger beeld te kunnen geven. Ze zijn vervaardigd door in Noord-Brabant geboren of werkzame kunstschilders die actief zijn vanaf de negentiende eeuw tot op heden.
Museum Kempenland Eindhoven heeft al vaker in de zomerperiode, wanneer de grote stad en musea over het algemeen bij het publiek minder in trek zijn, een gedeelte van de eigen museumverzameling - al dan niet onder een thema - gepresenteerd. Deze keer komen van 18 juni tot en met 4 september 2005 de portretten uit de museumverzameling aan bod, aangevuld met schilderijen uit bezit van derden om een vollediger beeld te kunnen geven. Ze zijn vervaardigd door in Noord-Brabant geboren of werkzame kunstschilders die actief zijn vanaf de negentiende eeuw tot op heden.
Voor de zomertentoonstelling is dit jaar voor het thema portretten gekozen. Werken uit de museumcollectie vormen de basis voor deze expositie en worden aangevuld met portretten uit bezit van derden. Dezelfde aanpak is gehanteerd als in voorgaande jaren bij de zomertentoonstellingen Tussen de boeren op het platteland. Het boerenleven als thema voor kunstschilders en fotografen (2003) en Verstilde Stillevens van Brabantse Schilders (2004). Voor de zomertentoonstelling is dit jaar voor het thema portretten gekozen. Werken uit de museumcollectie vormen de basis voor deze expositie en worden aangevuld met portretten uit bezit van derden. Dezelfde aanpak is gehanteerd als in voorgaande jaren bij de zomertentoonstellingen Tussen de boeren op het platteland. Het boerenleven als thema voor kunstschilders en fotografen (2003) en Verstilde Stillevens van Brabantse Schilders (2004). Portretten worden al eeuwen gemaakt: realistisch, geïdealiseerd, getormenteerd of abstract. De mens(figuur) als spiegel van zijn wezen heeft kunstenaars in alle tijden vanuit verschillende achtergronden uitgedaagd en geboeid.
Portretkunst kennen wij al in de Egyptische, Grieks-Hellenistische en Romeinse tijd, maar het autonome portret met sterk individuele karaktertrekken, waarop tot op heden voortgebouwd wordt, vindt ingang in de vijftiende eeuw bij Vlaamse en Italiaanse kunstschilders zoals Jan van Eyck, Rogier van der Weijden, Petrus Christus, Hans Memling, Domenico Ghirlandaio, Raphaël en Titiaan om er slechts enkele te noemen.
Intrigerende portretten zijn er later geschilderd door Hans Holbein, Lucas Cranach, Albrecht Dürer, Angelo Bronzino, El Greco, Diego Velázquez, Rembrandt van Rijn, Frans Hals, Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck, Thomas Gainsborough, Joshua Reynolds, Francesco Goya, Jean-Auguste Dominique Ingres, Eugène Delacroix enzovoorts.
In het Nederland van de negentiende eeuw behoren Jan Willem en Nicolaas Pieneman, Thérèse Schwartze, Pieter Josselin de Jong, Georg Rueter en Jan Veth tot de grote en veelgevraagde portretschilders, in de twintigste eeuw komen vooral de namen van Jan Boon, Herman Mees, Jan Sluijters, Sierk Schröder en Carel Willink in gedachte.
Tot ver in de negentiende eeuw was het geschilderde en getekende portret vooral voorbehouden aan de gegoede burgerij. Met de verbreiding van de fotografie werden fotoportretten voor meer bevolkingsgroepen haalbaar. Toch verdringt de foto om artistieke en statusredenen het geschilderde portret niet. Kunstschilders worden vaak fotograaf, omdat zij in staat zijn de vergrote, onscherpe portretfoto's bij te werken. Peinture Bogaerts uit Boxtel ontwikkelt een eigen procédé om met hulp van fotografie/lithografie in olieverf geschilderde portretten te leveren. Voor de crayonportretten van H.J. Verplak uit Eindhoven zal fotografie ook een hulpmiddel geweest zijn. Daarnaast blijven voor vele kunstschilders 'koppen' en portretten een artistieke opgave.
Allerlei typen portretten zijn er: zelfportret, kinderportret, dubbelportret, groepsportret, familieportret, staatsieportret, ruiterportret, burgemeestersportret, pastoorsportret, directieportret, officiersportret, karakterportret (van boeren en arbeiders), genreportret (van zwervers en zigeunerinnen) en religieuze portretten (van Christus en heiligen).
Binnen de schilderkunst neemt de portretschilder wegens zijn specifieke vaardigheden een aparte plaats in. Portretten uit vervlogen tijden brengen niet alleen een bepaalde mens in beeld, maar verschaffen ook informatie over kleding, haardracht, sieraden, status etc. in een bepaald tijdsgewricht. Dat laatste is een extra dimensie die portretten geven. Ze helpen het verleden letterlijk een 'gezicht' te geven.
Op de zomerexpositie zullen geschilderde, getekende en grafische portretten te zien zijn van onder meer Antoon van Bakel, Kees Bol, Len Bombeeck-Landzaat, Hugo Brouwer, Frans Clement, Jan en Theo van Delft, Antoon Derkinderen, Marinus Dillen, G.M. Heaton, Jan Heesters, Theo l'Herminez, Kees Houtman, Willem de Kok, Frans Kops, Antoon en Jan Kruysen, Dolf van Leggelo, Cornelis le Mair, Harry Maas, Peer van den Molengraft, Arnoud Paashuis, Reinier Pijnenburg, Wim van de Plas, Martin Roestenburg, Har Sanders, Frans en Piet Slager, Piet Smissaert, Kees Timmering, Hendrik Turken, Emmanuel van der Ven, Karel Vermeeren, H.J. Verplak, Hendrik Wiegersma, Lambertus van den Wildenberg(h), Nicolaas Winteroij en Piet van Wijngaerdt.
Tot slot is er een reeks fotoportretten van kunstenaars geëxposeerd, vervaardigd door Peter Cox.
Bij de tentoonstelling zal een geheel in kleur gedrukte catalogus verschijnen van circa 120 pagina's, die te koop is aan de museumbalie voor € 22,50.
Opening, na een welkomstwoord door directeur-conservator Peter Thoben van Museum Kempenland Eindhoven, door Wim Luijendijk, gedeputeerde voor cultuur in Noord-Brabant.
Muzikale intermezzi worden verzorgd door Lenie Brouwers uit Lommel op klarinet en saxofoon én Ans Dezaire-Toirkens uit Waalre op piano.
Zij zullen composities van Max Bruch (1838-1920), Jacques Ibert (1890-1962) en Paule Maurice (1910-1967) uitvoeren.
Sneltekenaar Bart van der Kraan van Studio Bajo uit 's-Hertogenbosch zal enkele bezoekers karikaturaal portretteren.
|
