De kunstenaarsfamilie Ten Klooster: De Veersche Jaren 1915-1969


Over de expositie

Kapitein J.F.E. (Johannes) ten Klooster (1873-1940) vestigde zich met zijn gezin in 1915, in het Zeeuwse stadje Veere. Gedurende een lange periode was hij officier geweest bij het KNIL, het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger en leidde o.m. expedities naar onbekende delen van Nederlands Nieuw-Guinea. Toen hij in 1914 met verlof naar Nederland kwam, werd hij i.v.m. het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog en de daarop volgende algemene mobilisatie weer onder de wapenen geroepen en was o.m. garnizoenscommandant van het vestingstadje Retranchement in Zeeuws-Vlaanderen. Na de demobilisatie ging hij in 1919 met pensioen en kon hij zich aan zijn ‘tweede’ leven, dat van beeldend kunstenaar, in het pittoreske Veere gaan wijden.

In zijn Indische periode had Ten Klooster zich reeds bekwaamd in het tekenen met potlood, krijt en penseel, wat hem wonderwel afging. Tijdens zijn Nederlandse verloven nam hij les bij de bekende Haagse kunstschilder W.A. (Willem) van Konijnenburg (1868-1943). Waarschijnlijk is hij het geweest die Ten Klooster op het mooie stadje Veere wees, met zijn bloeiende kunstkolonie. Johannes en zijn vrouw E.P.(Emilie) Gerrits (1883-1969) kochten in 1918 aan de Veerse Kaai het mooie pand ‘In de Coerenblom’. Hier kon hij zich verder ontplooien als beeldend kunstenaar en zich in alle rust volledig aan zijn werk wijden. Vooral de herinneringen aan zijn geboorteland Nederlandsch-Indië zijn voor hem een bron van blijvende inspiratie geweest. Deze oosterse invloeden zijn regelmatig in zijn werk te herkennen en geven het een geheel eigen karakter.

Ten Klooster wist tussen 1920-1940 een uniek oeuvre op te bouwen. Vooral uit zijn houtsneden spreekt een eigen stijl. Hij was een kunstenaar van de lijn, die graag in zwart-wit werkte. Zijn olieverven zijn daarentegen onverwacht kleurrijk van toon en spontaan geschilderd. Een groter contrast met zijn houtsneden is haast niet denkbaar. Hij was in zijn tijd zeer succesvol en zijn werk werd door een aantal belangrijke Nederlandse en buitenlandse musea aangekocht.

In februari 1940 overleed hij in Veere, op 66 jarige leeftijd, onverwacht aan een hartaanval.

Zijn zoon Philip (Flip) ten Klooster (1909-1969) heeft zijn kunstzinnige arbeid voortgezet. Hoewel Philip zijn carričre begon als stuurman bij de Grote Handelsvaart, is ook hij een ‘tweede’ leven begonnen in Veere, maar dan als beeldhouwer.

Na enkele jaren gevaren te hebben in de Oost, bij de KPM ( Koninklijke Pakketvaart Maatschappij ) hing hij zijn zeemanspet aan de wilgen en ging naar het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs (1931-1934) in Amsterdam, afdeling beeldhouwen.

Hier zou hij ook zijn toekomstige echtgenote de Haarlemse Lucie Kuijken (1916-2000) ontmoeten, die daar een opleiding voor ontwerpster/illustratrice volgde. Aanvankelijk woonde en werkte Philip in Amsterdam en Huizen (N.H.) en vestigde zich na de Tweede Wereldoorlog in Veere, wederom in ‘In de Coerenblom’. Een jaar later verhuisde hij naar het huis ‘Den Eenhoorn’ in de Kapellestraat, waar achter in de tuin een ruim atelier stond. In zijn atelier/werkplaats was het een drukte van belang vanwege alle restauratie-opdrachten voor de stad Middelburg.

Daar werden de in mei 1940 verwoeste abdij en stadhuis gerestaureerd, waar veel traditioneel beeldhouwwerk in verwerkt moest worden. Naast deze restauraties kreeg hij ook grote opdrachten voor monumentaal werk, zoals: het bronzen standbeeld van de Vlissingse zeeloods en mensenredder Frans Naerebout (1952), het bronzen beeld van Willem Beukelszoon (1958) in Biervliet en het stenen Zeeuwse trekpaard op het Dorpsplein te Schoondijke.

Naast dit grote werk maakte Philip ook kleiner werk met dezelfde overtuiging en gedrevenheid. Hij boetseerde, sneed in hout en maakte in opdracht prachtige bustes, zowel in steen als in brons. Zijn stijl was traditioneel, maar soms ook hoekig en haast kubistisch. Een getalenteerd en zeer veelzijdig steenhouwer met een goed oog voor detail en verhoudingen. Vrijwel onbekend is, dat hij ook zeer goed kon tekenen en prachtige penseelschetsen en kleuren houtsnedes heeft gemaakt.

Het was dan ook een schok dat hij in de kracht van zijn kunstzinnige leven ten gevolge van een tragisch ongeval in september 1969, tijdens een zeiltocht op het Veersemeer, om het leven kwam.

Tegelijkertijd wordt werk geëxposeerd van Philip’s jongste zoon Luc ten Klooster (1953), die zich na een carričre als pianist, de laatste jaren ontwikkeld heeft tot een begaafd kunstfotograaf. De oudste zoon van Philip, Walter ten Klooster (1940) stelde een publicatie samen, ‘Bewogen Levens’, uitgegeven door de Vlissingse uitgeverij Den Boer/de Ruiter, over het artistieke leven van zijn vader en grootvader. Deze biografie geeft een goed beeld over de Veerse periode van deze kunstzinnige tak van de Ten Klooster familie, die zo’n vooraanstaande bijdrage heeft geleverd aan de bloeiperiode van de Veerse Kunstkolonie.

Joost J.Bakker

Bewogen levens
De expositie wordt begeleid door een uitvoerige publicatie over de Veerse periode van de Ten Kloosters met de titel ' Bewogen levens ' de kunstenaarsfamilie Ten Klooster in Veere, geschreven en samengesteld door, Walter ten Klooster. Dit boek is o.m. in de museumwinkel te koop.


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 21 sep 2008
Museum Veere
Kaai 25-27
4351 AA Veere
0118-501744

open: Dagelijks geopend., 1 november - 31 maart 13.00 tot 17.00 uur, 1 april - 31 oktober 10.00 tot 17.00 uur, , Entree 4,50, Kinderen tot en met 12 jaar en Museumkaarthouders gratis.


Galeries.nl is sinds begin mei 2018 weer in de lucht, maar om de site up-to-date te houden ben ik op zoek naar vrijwilligers die bereid zijn om actuele exposities toe te voegen. Mail naar info@galeries.nl indien u hiervoor belangstelling heeft.

Op deze plek, in de laatste kolom, kunnen advertenties worden geplaatst.

Meer info over adverteren

Benno Tutein Nolthenius