|
1. Concept
Curator Bart De Baere ontvouwt zijn beschouwing over Het Werk in semipublieke ruimtes die vaak hybride van aard zijn, van de kathedraal met al haar functies tot de nu gesloten jongeren volkssterrenwacht in de oksels van het dak van het Scheppersinstituut, met centraal de academie en de rondgang rond een binnenplein met een halfbewuste samenhang van culturele functies.
In deze maatschappelijke ruimte wordt kunst benaderd als een performatief gegeven. Deze werkwoordelijkheid stoelt zich op de visie van de Duits-Joodse filosofe Hannah Arendt die het ‘werk’ als het scheppen van een wereld voor en door mensen tegen stelt aan het marxistische concept van ‘arbeid’, dat het levensproces reduceert tot een eindeloze, nihilistische kringloop van productie en consumptie. Arendt hecht binnen het kader van het ‘werk’ een bijzonder belang aan kunst en filosofie. Kunst noemt ze de transfiguratie van het denken en filosofie het denken zonder doel buiten zich. Zo opent ze de ruimte voor een contemplatieve dimensie in een setting waarin maatschappelijk handelen en ontmoeten kunnen doorgaan. In deze visie op kunst staan noch de kunstenaar, noch het product centraal, en worden tegelijk de grote politiek-maatschappelijke vragen niet geschuwd.
Hannah Arendt [°1906-+1975] is een van de belangrijkste politieke filosofen van de 20ste eeuw. Haar filosofische studie Vita Activa [oorspronkelijk: The human condition] wordt algemeen als haar hoofdwerk beschouwd. Hierin geeft zij een originele analyse van de vita activa van de mens. Zij onderscheidt drie activiteiten, arbeiden, werken en handelen, die elk een eigen waarde hebben voor het mens-zijn. Het handelen, dat aan het begin van de westerse traditie voor de Grieken nog de belangrijkste activiteit was, heeft door de nadruk op werken en arbeiden steeds meer aan betekenis ingeboet. Arendt pleit voor een rehabilitatie van het handelen en de daarmee verbonden sfeer van het politieke. Met haar historische analyse van de vita activa geeft zij tevens een cultuurkritiek
2. Kunstenaars
Marcel Broodthaers [°1924 – †1976] is een Belgische dichter, kunstenaar en filmmaker, wiens werk op het eerste gezicht veel aansluiting vertoont bij het surrealisme en bij de popart en fluxus van zijn eigen tijd, terwijl het tegelijk een aantal unieke vormen vindt, van zijn in gips ingegoten reeks onverkochte dichtbundels waarmee hij zijn opwachting maakte in de kunstwereld – met het beroemde bijschrift ‘Moi aussi, je me suis demandé si je ne pouvais pas vendre quelque chose’ – tot zijn eindeloze edities in vacuüm gedrukte plastic platen, van zijn diaprojecties en films die de verbeelding herbevragen tot zijn Musée d’Art Moderne, Département des Aigles.
De Zweden Nina Canell [°1979] en Robin Watkins [°1980] werken intens samen. Na een lange periode in Dublin verblijven ze nu in New York. De sculpturale assemblages van Canell die water, licht, geluid en materie verbinden, zijn daarbij enkel het topje van een ijsberg van performances, events, muziek, video- en fotowerken. Canell werd in 2008 uitgenodigd op de Manifesta in Italië en voor de biënnale van Gwangju in Zuid-Korea. Ze wordt vertegenwoordigd door de galeries Mother’s Tankstation [Dublin], Barbara Wien [Berlijn] en Konrad Fisher [Düsseldorf].
Thierry De Cordier [°1954] is een schrijver, schilder, beeldhouwer en performancekunstenaar die in Frankrijk en Oostende woont. In 1991 verscheen Ecrits, ou les petites pensées d’un philosophe auto-didacte [Vol. 1] en in 1995 Mes écrits de Cuisine [Vol. 2]. Verleden jaar waren twee werken van zijn hand te zien in de tentoonstelling Traces du Sacré in het Centre Pompidou in Parijs.
De schilder Raoul De Keyser [°1930] woont in de Leiestreek waar ooit symbolistische en expressionistische schilderscholen de kunst lokaal verankerden. Hij startte zijn carrière met de Nieuwe Visie, een groep met Roger Raveel, Etienne Elias en Reinier Lucassen, en vond al snel een eigen positie. Hoewel ook De Keyser van kleine en vaak landschappelijke feiten vertrekt, is zijn kunst wereldwijd een referentie geworden vanuit een picturale vraagstelling, met onder meer een zaal in het Italiaanse paviljoen van de voorbije biënnale van Venetië. Een veelzeggende titel is die van enkele werken uit 1977: Correcties. De Keyser cultiveert een kunst van het kleinste gebaar, dat voortkomt uit accidenten, twijfels en het steeds weer opzoeken van de grenzen van het schilderen.
Jimmie Durham [°1940] is een Europeaan van Cherokee-herkomst. Hij is beeldend kunstenaar, dichter en essayist. Hij startte als kunstenaar in de jaren ‘60 en werd vervolgens activist van het American Indian Movement, oprichter van de Indian Treaty Council en vertegenwoordiger van de indianen bij de Verenigde Naties. Hij emigreerde eerst naar Mexico en in 1994 naar Europa, waar hij voor het eerst als sleutelfiguur in belangrijke tentoonstellingen werd getoond, te beginnen in 1992 met Amerika, Bruid van de Zon in het KMSKA van Antwerpen en Documenta IX in Kassel. Durham woonde onder meer in Berlijn, Brussel en Marseille en verblijft nu in Rome. Zijn werk verbindt materiaalgevoeligheid, beeldend vermogen en betekenispotentieel tot tegelijk humorvolle en politiek gedreven reflecties over denken en handelen. Zijn teksten verschenen in tal van publicaties, met als belangrijkste verzameling de essaybundel A Certain Lack of Coherence uit 1993.
Dinh Q. Lê [°1968] werd geboren in Hà Tiên, een Vietnamese stad bij de grens met Cambodja. Na de Vietnamese invasie van Cambodja in 1978 emigreerde zijn familie naar Los Angeles. Hij studeerde aan de University of California, Santa Barbara, en vervolgens aan de School of Visual Arts in New York. Hij maakt installaties, video, sculpturen en interventies in de stedelijke ruimte, maar is het meest bekend om zijn fotoweefwerken. Hij werkt zowel in Vietnam als in Los Angeles, en gebruikt als thema vaak een combinatie van echte en imaginaire [films als Apocalypse Now] herinneringen aan de Vietnamoorlog.
De Duitse kunstenares Isa Genzken [°1948] gebruikt uiteenlopende media. In Vlaanderen is ze vooral vertegenwoordigd met raamsculpturen in beton en epoxy, maar ze werkt ook met foto, film en video, met collage, op papier, in boekvorm. Internationaal wordt ze eerder geïdentificeerd met sculpturen die eveneens architecturaal zijn maar die allerhande kleurrijke materialen bevatten: gebogen spiegelende oppervlakken, fluoplastic, glas. In haar tentoonstelling voor het Duitse paviljoen op de Biënnale van Venetië in 2007 en in de erbij aansluitende presentatie voor Skulptur Projekte Münster van datzelfde jaar, liet ze haar sculpturale inzet nog verder uiteenwaaieren met de groteske materialen van onze consumptiemaatschappij. Genzken was al in drie eerdere edities van deze biënnale uitgenodigd en ook vertegenwoordigd in drie Documenta’s. Ze wordt vertegenwoordigd door Galerie Daniel Buchholz, door David Zwirner en door Hauser & Wirth.
De Amerikaanse kunstenaar Joseph DeLappe [°1963] onderzoekt politiek, oorlog, werk, spel, protest en mens/machine-relaties door uiteenlopende nieuwe mediatoepassingen. Zo richtte hij zich op het onlinerecruteringsspel van het Amerikaanse leger, America’s Army, waarbij hij voorstelde dit te vervangen door America’s Diplomat, maar waarbij hij ook in het spel zelf de herinnering aan de gesneuvelde soldaten onder de aandacht brengt. Dit leidde tot de webtentoonstelling Iraqimemorial.org [http://www.iraqimemorial.org]. In 2008 sloot hij zich kritisch aan bij de huidige golf van reenactments en ‘herliep’ hij in 26 dagen de 400 km lange zoutmars die Gandhi in 1930 organiseerde naar Dandi als protest tegen de Britse zoutbelasting, nu met een speciaal looprek waarmee hij zijn MGandhi avatar aanstuurde in Second Life.
NS Harsha [°1969] grondt zijn werk in de Indiase beeldende en filosofische tradities. Hij is vooral bekend als schilder van figuratief werk dat zowel put uit de miniatuurschilderkunst als de volkskunst, en dat in zijn narrativiteit vaak door honderden personages wordt bevolkt – die in rijen achter naaimachines het doek van de sterrenhemel stikken of die de werkplaats van de goden bemannen. Hij maakt echter ook heel ander werk, dat men eerder als performances of installaties zal catalogeren. Zijn werk getuigt steeds van een grote maatschappelijke en politieke betrokkenheid. Harsha wordt vertegenwoordigd door de galerij Bodhi Art. In 2008 was hij een van de spilfiguren van de tentoonstelling Santhal Family in het MuHKA. Hij won dat jaar ook de Britse Artes Mundi-prijs. Hij leeft en werkt in Mysore.
De Duitse kunstenaar Marcel Hiller [°1982] studeerde in 2008 bij Suchan Kinoshita af aan de Kunstakademie Münster. Hij maakte toen de tentoonstelling Da wir ein genuines Desinteresse als globalen Fortschrei zur Folg hätte en – met zijn vriend Sebastian Walther – de afscheidstentoonstelling basteln, scheissen,lesen, met naast zijn schilderkunst ook werk dat de ruimte aantast en herijkt. Eerder nam hij deel aan Zaungäste, [Neuer Kunstverein Köln, 2006] en aan Die ideale Akademie [Westfälischer Kunstverein Münster, 2007]. Gepubliceerde teksten van hem zijn onder meer Im Strei’, in Kunst aus Bildung 2 bij Verlag für moderne Kunst Nürnberg [uitg. Hildegund Amanshauser, Montag Stiftungen], Interview mit Andreas Siekmann, ARTIC – das Magazin der fröhlichen Wissenschaften, 2008, en Auf zur Formalismusdebatte! – sozusagen backstage [und ausführlicher], Sprechstück für eine oder mehrere Personen, 2008.
Hiwa K. [°1975] is een beeldend kunstenaar en muzikant van Irakese oorsprong die werkt rond paradoxen van culturele competentie, participatie, verspreiding van kennis en van evenementen. De kunstenaar is daarbij vaak een amateur in een leerproces, die een collega gitaar leert spelen, die kookt in rechtstreekse verbinding met zijn moeder in Irak of die leert tapdansen en vervolgens op zijn hartslag tapdanst in Abu Ghraib of die – zoals in de laatste manifesta – performances maar laat duren tot er zich een cirkel van publiek heeft gevormd om die vervolgens op te lossen door op te houden en dan elders weer te starten.
Valentine Kempynck [°1963] is autodidact. Ze houdt van extremiteit en eenvoud. Ze richtte het theatercollectief Belgat op. Binnen haar vele samenwerkingen functioneerde ze voornamelijk als kostuum- en decorontwerper. Daar vindt haar beeldend werk een weg in verhouding tot makers die inhoud, beeld, geluid en speelstijl op eenzelfde niveau stellen. Op theatergebied waren Guy Cassiers, Johan Simons, Ivo Vanhove, De Roovers en Benjamin Verdonck langdurige partners. Ze werkte
ook samen met architectenbureau West 8 Rotterdam en ontwierp kostuums voor films van Robert Altmann en Ettore Scola. Sinds drie jaar maakt Kempynck autonoom beeldend werk. In 2008 stond de installatie Celeste in het Kunstenfestivaldesarts Brussel. Met Dandelion onderzoekt ze de betekenisverschuiving van een werk naar gelang van de context. In 2009 bouwt Kempynck verder bankjes in verschillende steden en dorpen in Europa.
De Japans-Duitse, in Maastricht wonende en in Münster docerende kunstenares Suchan Kinoshita
[°1960] studeerde hedendaagse muziek bij Mauricio Kagel aan het conservatorium van Keulen en was lang lid van het Theater am Marienplatz in Krefeld. Deze achtergronden blijven meespelen in haar beeldend werk dat improvisatorisch, performatief en belevingsgericht is, met werken als een Staubstelle, waarin stof onderzocht wordt, of zoals de voor het Van Abbemuseum uit Eindhoven ge - produceerde Voorstelling, nu in het Gentse SMAK. Solotentoonstellingen van haar waren er in het MuHKA in Antwerpen [2002-2003], bij Marres in Maastricht [2004] bij Galerie Nadja Vilenne in Luik en in de Ikon Gallery in Birmingham [2006]. In 2007 nam ze deel aan Skulptur Projekte Münster, in 2008 aan de zevende Shanghai-biënnale.
De Moravische schilder en performer Vladimir Kokolia [°1956] is ook dichter, zanger bij de alternatieve rockband E, bosbeheerder en compostspecialist. Kokolia zet de grote traditie verder van de Midden-Europese mystieke kunst. Naast zijn vele sarcastische figuratieve lijntekeningen, maakt hij vooral abstracte schilderijen die een beeld van de wereld scheppen als energievelden. Deze brengt hij vaak samen in installaties waarbij de schilderijen deel worden van een op beleving afgestemd environment, waarbij zelfs het licht quasi afwezig kan zijn, zoals ooit in de VMHK in Gent. Kokolia doceert aan de Akademie voor Beeldende Kunst van Praag.
De Kroatische kunstenaar Ivan Kožaric [°1922] maakte deel uit van de radicale kunstenaarsgroep Gorgona [1959-1966]. Hij heeft steeds de meest uiteenlopende stijlen naast elkaar bedreven, figuratief – realistisch en gestileerd – naast abstract, maar ook brons naast afvalhout. Radicale voorstellen uit de jaren 1960 werden pas internationaal zichtbaar bij zijn presentatie in het Joegoslavische paviljoen in de biënnale van Venetië in 1976, toen hij op een hoop de objecten tentoonstelde uit zijn atelier dat hij een paar jaar daarvoor helemaal goud had geschilderd, inbegrepen sculpturen, zijn schoenen en de deur. Een tentoonstelling in het Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris in 2002 en zijn deelname aan Documenta 11 in Kassel brachten hem opnieuw voor een internationaal voetlicht. Zijn hele studio is opgenomen in de verzameling van het Museum voor Hedendaagse Kunst in Zagreb.
Mangelos is de kunstenaarsnaam van Dimitrije Bašicevic [°1921-+1987], kunstcriticus en curator in het Museum voor moderne kunst te Zagreb. Hij was de drijvende kracht achter de internationaal succesvolle notie van Joegoslavische naïeve kunst, maar is sinds 1971 ook hoofdcurator van het Centrum voor Film, Fotografie en Televisie. Mangelos maakte deel uit van de radicale kunstenaarsgroep Gorgona [1959-1966]. Zijn eigenzinnig georganiseerde oeuvre heeft vaak de vorm van nageschilderde schoolborden met soms tussen de lijntjes voor schoonschrift paysage de la mort of paysage de la guerre; men kan het oeuvre zien als een reflectie over cultuur na de ervaring van de Tweede Wereldoorlog.
Christophe Terlinden [°1969] hecht eraan Brussel als ‘Bruxel’ te schrijven, half Nederlands, half Frans. Zijn werk kaart op lichtvoetige wijze een maatschappelijk engagement aan, in uiteenlopende vormen als een museum voor straatverlichting [met Nathalie Mertens], een ontwerp voor een nieuwe Europese vlag, waarbij de sterren zijn samengesmolten tot een ring, of het logo van het Antwerpse Museum voor Hedendaagse Kunst – waarvan de ‘u’ na Terlindens interventie voorgoed uit het logo van het MuHKA is verdwenen. In 2003 ontving hij de Prix de la Jeune Peinture Belge met een voorstel voor een vredesregeling voor het Midden-Oosten. Hij wordt gesteund door galerie Transit in Mechelen en toonde recent een sculptuur met als titel Het evenwicht in de leugen
bij galerie Micheline Szwajcer.
Moniek Toebosch [°1948] is een veelzijdige kunstenares, zangeres, actrice, schilder en performancekunstenaar. Haar werk omvat gedichten, beelden, grafische ontwerpen, happenings, workshops en columns. In het verleden was ze ook lesgeefster aan onder meer de Rietveldacademie en de Rijksakademie in Amsterdam, directeur van DASArts en lid van de Nederlandse Raad voor Cultuur. Ze speelde in veel films van Frans Swartjes en was in 1983 presentator van het legendarische VPRO programma Aanvallen van uitersten.
De Brusselse kunstenares Joëlle Tuerlinckx [°1958] verbindt uiteenlopende lijnen in de traditie van de moderne kunst en zet deze zo verder. Haar onderbouw is conceptueel, enorme indexicale systemen, inclusief methodes van transformatie en toepassing, die iedere keer het potentieel hebben om de hele wereld te overspoelen. De inzet daarbinnen is echter gericht op het reële, en streeft naar een artistieke omgang ermee in de intensiteit van kleur, lijn, materiaal en vorm. Het resultaat is steeds een heel specifieke neerslag van de ontmoeting tussen die grote en kleine intensiteiten en een omgeving, complexe structureringen waarin men zich verslingert aan het detail, het macroscopische en het microscopische die elkaar ontmoeten. Tuerlinckx, vertegenwoordigd door Stella Lohaus Gallery, nam onder meer deel aan Documenta 11 in Kassel en werd sindsdien getoond in onder meer de Renaissance Society in Chicago en het Drawing Centre in New York.
Johannes Vogl [°1981] studeerde aan de academies van Karlsruhe [bij Stephan Balkenhol en Daniel Roth], Wenen [bij Heimo Zobernig] en Berlijn. Zijn werk wordt gekenmerkt door onverwachte poëtische gebaren, waarbij machines als hulpmiddelen de vorm kunnen bepalen. Vogl was een opgemerkte aanwezigheid op Manifesta 7, waar hij in de tentoonstellingsmuren enerzijds kijkgaatjes aanbracht, zodat toeschouwers konden zien hoe die muren enkel een ongerenoveerde ruimte verborgen, en waar hij anderzijds in diezelfde muren goud injecteerde, een onzichtbare maar onvergetelijke daad. Vogl wordt vertegenwoordigd door galerie Marin Janda uit Wenen.
3. Curator
Bart De Baere [°1960] is artistiek en algemeen directeur van het MuHKA. Hij studeerde Archeologie en Kunstwetenschappen aan de Universiteit Gent en begon al vroeg te werken als kunstcriticus. Lange tijd was hij curator in het museum van hedendaagse kunst te Gent [het huidige SMAK]. De Baere was tevens een van de curatoren van Documenta IX. Bart De Baere werkte als adviseur voor de Soros Foundations in Oost-Europa, de Biënnales van Johannesburg en São Paulo en voor de Vlaamse minister van Cultuur bij het opstellen van een nieuw beleid voor cultureel erfgoed. Hij was voorzitter van de Vlaamse Museumvereniging en tot in 2008 van de Vlaamse Raad voor Cultuur.
4. Lijst kunstwerken
Marcel Broodthaers, La Pluie
Nina Canell & Robin Watkins, The Luminiferous Aether en Temporary Encampment
Thierry De Cordier, Hoofdbreker [Casse-Tête 88] , 1988
Raoul De Keyser, Centrum, 1991
Joseph Delappe, Gandhi
Q.Lê Dinh, The Farmers And The Helicopters, 2006
Isa Genzken, Weltempfaenger, 1987-2000
N.S.Harsha, Untitled, 2007
Hiwa K., Moon In Iraq
Joëlle Teurlinckx, Nieuw Werk, 2009
Valentine Kempynck, Bankje, 2009
Suchan Kinoshita & Marcel Hiller, Nieuw Werk, 2009
Vladimir Kokolia, Nieuw Werk, 2009
Ivan Kozaric, Nieuw Werk, 2009
Mangelos, Numberconcept Pitagoras, 1997-1998
Monique Toebosh, Engelenzender
Johannes Vogl, Watching The Waves, 2005
Johannes Vogl, Kleiner Mond, 2006
www.stadsvisioenen.be
|
