Solotentoonstelling van deze Utrechtse kunstenaar (1883-1948). Ontwerper van meubels, sieraden en kleine gebruiksvoorwerpen. In Utrecht is Cris Agterberg, beeldhouwer en sierkunstenaar, jarenlang een actieve, spraakmakende en later ook omstreden figuur geweest. In 1919 opende hij hier een atelier en zorgde voor een gestage productie van beeldende kunst en siervoorwerpen. Spraakmakend was hij niet alleen als kunstenaar, maar ook vanwege de nieuwe en controversiële kunst die hij in zijn winkel in de Nobelstraat en later in de galerie ‘Consthuys St. Pieter’ liet zien. Een intrigerend voorbeeld is de tentoonstelling ‘20ste-eeuwse ‘Ismen’ in februari 1940. Meer dan 14 verschillende kunststromingen uit het begin van de 20ste eeuw waren vertegenwoordigd, van futurisme, expressionisme tot neoplasticisme, verisme en constructivisme. De signaturen van de schilderijen waren afgeplakt en de namen van de kunstenaars werden niet in de catalogus vermeld. Want volgens Agterberg moest het werk ‘om het werk’ worden beoordeeld. Men kon een bod doen op de schilderijen en het hoogste bod zou aan de kunstenaar kenbaar worden gemaakt. Aan hem de beslissing of hij dat bedrag voldoende vond. Drie weken na de opening op 3 maart werd de identiteit van de kunstenaars onthuld. Alle werken bleken door Agterberg zelf vervaardigd te zijn. Wat een interessante discussie had kunnen worden, viel in het water door gebrek aan publiciteit en vooral door de inval van de Duitsers twee maanden later. NSB Agterberg was al in 1932 lid geworden van de NSB en is dat tot mei 1945 gebleven. Zijn galerie werd officieel erkend door het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten en werd zodoende een podium voor bij de Kultuurkamer aangesloten kunstenaars. Na de oorlog is Agterberg in 1947 veroordeeld. Hij kwam direct vrij omdat de straf niet hoger was dan de tijd die hij al in gevangenschap had doorgebracht. Bij het vonnis speelde mee dat Agterberg dodelijk ziek was en hoewel ‘fel en overtuigd nationaal-socialist’ nooit een verradersrol had gespeeld. Bekendheid via theater- en studentenwereld De ‘Ismen-tentoonstelling’ werpt een interessant licht op de wijze waarop Agterberg stelling nam in het maatschappelijke debat over kunst en cultuur. Het geeft tegelijkertijd een beeld van zijn uitzonderlijke begaafdheid en veelzijdigheid als uitvoerend kunstenaar. Publieke bekendheid kreeg hij door zijn bijdrage aan verscheidene lustrumfeesten van de Utrechtse, Groningse en Leidse studentencorpora. Hij ontwierp en vervaardigde kostuums, accessoires en metershoge maskers die werden gedragen in de thematische optochten en lustrumspelen. Ook vanuit de theaterwereld, waarin het masker toentertijd een vernieuwende rol speelde, kreeg Agterberg opdrachten. Van deze opzienbarende activiteiten zijn weinig realia bewaard. Sieraden, glaswerk en tinnen gebruiksvoorwerpen De artistieke kwaliteit van zijn werk kan nu nog slechts worden beoordeeld op basis van de kleinere kunstnijverheidsobjecten en sieraden. Uit de grote verscheidenheid in materialen, technieken en vorm spreekt een ongebreidelde experimenteerlust en een indrukwekkende beheersing van uiteenlopende ambachtelijke technieken. In de ontwikkeling van een vernieuwende vormentaal of het opbouwen van een consistent oeuvre, lag Agterbergs kracht niet. Hij wilde misschien te veel en had wellicht te weinig inzicht in eigen kunnen. Zijn ontwerpen zijn regelmatig besproken in de pers. In overzichten van eigentijdse vormgeving treft men altijd zijn beste sieraden, glaswerk en tinnen gebruiksvoorwerpen aan. Daarnaast produceerde hij een gestage stroom van handgemaakte kunstnijverheidsproducten waar duidelijk een markt voor bestond. Ook diverse fabrikanten schakelden hem in voor deze moderne kunstnijverheid, veelal in een stijl verwant aan de Amsterdamse school. Selectie van zijn beste werk Uit het omvangrijke oeuvre van Agterberg is door de samenstellers van de tentoonstelling, Ida van Zijl, Marcel Brouwer en Hans Uijtdewilligen, een royale keus gemaakt. De nadruk ligt op het beste dat Agterberg heeft gemaakt, maar ook wordt aandacht besteed aan zijn nevenactiviteiten en seriegoed. Het overzicht geeft ieder de gelegenheid zich een beeld en wellicht een oordeel te vormen over de ‘duivelskunstenaar’. Publicatie 'Cris Agterberg, beeldhouwer en sierkunstenaar', door Marcel Brouwer/Joep Haffmans. Uitgeverij Optima, Vianen 2001.

Exposerende kunstenaar(s) / exhibited artist(s): Cris Agterberg

Centraal Museum Nicolaaskerkhof 10, 3512 XC Utrecht, 030-2362362, open: di t/m zo 11.00-17.00, gesloten op 25 dec, 1 jan en 30 apr, Gratis: t/m 12 jaar, Museumkaart, CM-clubpas , Op dinsdag gratis entree voor U-pashouders , € 4,-: 13 t/m 17 jaar, CJP, Cultuurkaart, studentenkaart , € 7,50: 65+, U-pas, groepen vanaf 10 personen , € 9,-: 18 t/m 64 jaar, , Een entreekaartje geeft toegang tot het Dick Bruna huis en het Rietveld Schröderhuis (€3 toeslag). Expositieperiode van 8 juni t/m 11 augustus 2002