Home - Kunstenaars - Galeries - Musea - Exposities  
NAi Open Maquettedepot / Van Nelle Ontwerpfabriek (2005)
Van Nelleweg 1RotterdamNederland
T 010-4401200
laatste zondag van de maand
entree € 7,50

Overige informatie

Het NAi Open Maquettedepot in de Van Nelle Ontwerpfabriek (van de architecten J.A. Brinkman en L.C. van der Vlugt, www.ontwerpfabriek.nl) in Rotterdam huisvest 400 belangrijke maquettes uit de Rijkscollectie van het NAi. Tijdens Open Monumentendag op 10 september 2005 is het Open Maquettedepot voor het eerst geopend voor publiek. Daarna is het iedere laatste zondag van de maand op gezette tijden toegankelijk voor iedereen die geïnteresseerd is in maquettes van onder anderen Koolhaas, Coenen en Van Eyck.

Maquettecollectie NAi
+ + lees meer...

De maquetteverzameling van het NAi maakt onderdeel uit van de gehele collectie van het NAi, die bestaat uit archieven, voorwerpen, boeken, tijdschriften en foto's. Met dit conglomeraat aan documenten en archieven vormt het NAi het nationale geheugen van de Nederlandse architectuur en stedenbouw vanaf de negentiende eeuw tot vandaag.

NAi Open Maquettedepot
Het NAi Open Maquettedepot huisvest 400 belangrijke maquettes uit de maquetteverzameling van het NAi. Op 10 september tijden Open Monumentendag is het Open Maquettedepot voor het eerst open voor publiek. Tussen 10.00 en 17.00 uur worden ieder half uur gratis rondleidingen gegeven door de archiefmedewerkers van het NAi. Hierna is het Open Maquettedepot op iedere laatste zondag van de maand op gezette tijden (om 12.00 en 13.00 uur) en onder begeleiding (rondleidingen van max. 10 personen per groep) toegankelijk voor publiek. Bezoekers kunnen zo een kijkje nemen achter de schermen van een museale collectie-in-opslag. Het architectenbureau Van den Broek en Bakema ontwierp het depot dat uit een oranje klimaatbox van 600 m2 bestaat.

Van Van Eyck tot Koolhaas
In het depot worden diverse soorten maquettes bewaard. Schetsmaquettes, presentatiemaquettes en documentatiemaquettes van uiteenlopende materialen als hout, kunststof, gips, papier, karton en ijzer. Hoogtepunten uit de maquettecollectie zijn onder meer het Franse ontwerp voor Deux Bibliothèques de Jussieu van Rem Koolhaas, het Amsterdamse KNSM-eiland van Jo Coenen, de uitbreiding van het Van Goghmuseum in Amsterdam van Kisho Kurokawa en het ontwerp voor de Noord-Oostpolder van Aldo van Eyck.

Locatie: Van Nelle Ontwerpfabriek, Schiehal A.

De maquettecollectie van het NAi Om te verleiden...
De maquettecollectie van het NAi bestaat uit een bonte verzameling van ruim negenhonderd maquettes uit de Nederlandse architectuur vanaf de negentiende eeuw tot heden. Veel meer dan tekeningen maken deze driedimensionale modellen het ontwerpproces op beeldende wijze aanschouwelijk. Een van de meest sprekende voorbeelden is de verzameling van architect en Rijksbouwmeester Jo Coenen, die bij uitstek het architectuurontwerp als proces toont: van één opdracht zijn vaak meerdere ontwerpvarianten als schaalmodel uitgewerkt. Vanwege hun krachtige beeldende kwaliteit zijn maquettes uitermate geschikt voor de missie van het NAi: het documenteren van de culturele aspecten van het ontwerpproces en de gebouwde omgeving.

Leesbaar
Al in de zestiende eeuw werden in Nederland architectuurmodellen vervaardigd. Omdat het gebruik ervan in vooraanstaande architectuurtraktaten werd aanbevolen, maar ook omdat opdrachtgevers een groeiende behoefte kregen aan een driedimensionale en 'gemakkelijk' leesbare visualisatie van een architectonisch ontwerp. In de NAi-verzameling bevindt zich een veelheid aan soorten maquettes, zoals presentatie-, tentoonstelling-, werk-, studie-, prijsvraag-, ontwerp- en documentatiemaquettes.

Presentatie
Presentatiemaquettes zijn gemaakt om een definitief ontwerp aan de opdrachtgever te presenteren, en zo ook de opdracht te verwerven. Om deze reden zijn dit meestal zeer geperfectioneerde en gedetailleerde schaalmodellen. Ook kunnen deze modellen zijn gemaakt om een politiek doel te dienen of als promotiemateriaal, om te verleiden of in elk geval te sturen. Ook tentoonstellingsmaquettes moeten er natuurlijk wervend uitzien. Maar anders dan de presentatiemaquettes kunnen ze ook later zijn gemaakt, soms zelfs jaren na de bouw. Een voorbeeld van zo'n maquette is die van Het Witte Dorp in Rotterdam (1988) naar een ontwerp van architect J.J.P. Oud uit de jaren 1922-1924. Aanleiding voor de vervaardiging van het model was de sloop van Het Dorp tussen 1987 en 1988 en een voor deze gelegenheid samengestelde tentoonstelling in museum Boijmans van Beuningen.

Studie en ontwerp
Een geheel andere categorie vormt de studiemaquette. Studiemodellen zijn vervaardigd om een specifiek architectonisch concept mee uit te drukken en dikwijls waren ze het resultaat van studiebijeenkomsten van architecten. De reeks studiemaquettes van de stadsuitbreidingen Pendrecht I en II in Rotterdam 1949 en 1951 door architectengroep Opbouw voor de CIAM-bijeenkomsten zijn hiervan prachtige voorbeelden. Een bijzondere verzameling binnen de collectie vormen de maquettes van meubelmaker en architect Gerrit Rietveld. Veel van deze maquettes zijn te beschouwen als ontwerpmaquettes omdat ze zijn bedoeld om in een vroeg stadium de opdrachtgever een beeld te geven van het ontwerp. Het zijn dus eigenlijk driedimensionale schetsontwerpen. Deze modellen zijn niet erg gedetailleerd uitgevoerd en vaak ook van eenvoudige materialen, zoals papier, lucifers of glas.

Van massief naar licht
De maquetteverzameling geeft niet alleen een interessant beeld van de functies van maquettes. Ook de ontwikkeling van de maquettebouw en de gebruikte materialen komen prachtig in beeld. Zo zijn bijvoorbeeld in het begin van de twintigste eeuw veel architectuurmodellen kolossaal uitgevoerd, om ze een monumentaal en massief uiterlijk te geven. De maquette voor het Vredespaleis in Den Haag uit 1906-1907 van H.P. Berlage is er zo één. Amper twee decennia later bekritiseerden architecten van De Stijl deze techniek omdat een massieve, gipsen maquette het interieur van een gebouw te weinig inzichtelijk zou maken. In plaats daarvan maakten Theo van Doesburg, Cornelis van Eesteren en Gerrit Rietveld open en lichte constructies van eenvoudige materialen waarin ook de interne ruimte zichtbaar was. In de loop van de twintigste eeuw heeft de maquettebouw zich verder gespecialiseerd. Het beroep maquettebouwer ontwikkelde zich als een zelfstandige professie.

Minicamera
Vandaag de dag gebeurt het ontwerp van de maquette volledig met behulp van de computer. Ook de presentatietechnieken zijn meer verfijnd doordat met een minicamera (enthescoop) video-opnames in een maquette kunnen worden gemaakt. Een zeer relevante en actuele vraag is de invloed van digitale ontwerpmethodes op de vervaardiging van maquettes. Worden maquettes overbodig en moeten zij het afleggen tegen geavanceerde digitale presentatietechnieken of leidt het digitaal ontwerpen juist tot een grotere productie van modellen?

Nieuwe Maquettes
Dit heeft natuurlijk ook gevolgen voor de nu al omvangrijke maquettecollectie van het NAi. Tot nu toe komen er ieder jaar verschillende nieuwe maquettes bij. Recentelijk zijn er maquettes verworven van toonaangevende ontwerpen van het architectenbureau Alberts & Van Huut en van de architect Jo Coenen. Vooral de verzameling van Coenen toont bij uitstek het architectuurontwerp als proces, omdat van één opdracht meerdere ontwerpvarianten als schaalmodel zijn uitgewerkt. Een sprekend voorbeeld is het ontwerp voor een Residentiewoning in Berlijn (1998-2002), waarvan drie ontwerpvarianten in de NAi-collectie zijn opgenomen.

Kunstenaars in vaste collectie

K.P.C. de Bazel - Hendrik Petrus Berlage - Jo Coenen - Aldo van Eyck - Rem Koolhaas - Kisho Kurokawa - J.J.P. Oud.