Albrecht Dürer  (1471-1528)

Geboren en overleden in Nürnberg.
+ + lees meer...

De rijke stad Nürnberg beleefde in de 16e eeuw het hoogtepunt van haar welvaart. Aangetrokken door de rijkdom, vestigde de Hongaar Albrecht Dürer Senior zich als goudsmid in Nürnberg en stichtte daar zijn gezin. Op 21 mei 1471 wordt hun zoon Albrecht geboren, hij was één van de 18 kinderen. Na een harde leertijd bij zijn vader, legde hij zich vooral toe op het schilderen. Op zijn 13e jaar was hij al een getalenteerde schilder. Zijn aanleg voor het technische aspect valt vooral op door de zeer fijne afbeeldingen van de haartooi. De conventionele gewaden van de vrouwen en de onhandig getekende handen, tonen echter de jeugdigheid van de artiest.
Een jaar later, na enkele ontwerpen, tekent hij de “madonna met twee engelen”. Zij is veel schematischer getekend, armen en handen zijn zeer fijn afgebeeld.

In november 1486 ging Dürer in de leer bij Michael Wolgemut een gekende schilder en houtgraveerder, wiens atelier het middelpunt was van de artistieke activiteiten in Nürnberg. Na een jaar had Dürer alles geleerd wat Wolgemut hem kon leren, en hij raadde Dürer aan om te gaan reizen en zo andere kunstenaars te ontmoeten en van hen te leren.

Zijn eerste grote reis duurde ongeveer 4 jaar. Hij ontmoette artiesten van de Sawabische school in Ulm en Nürdlinger, hij bezocht onder andere Basel, Colmar en Strassbourg.
Kort na zijn terugkeer van zijn reis heeft hij zijn eigen gezin gesticht. Hij trouwde met Agnes Frei, dochter van de hoogstaande burger Hans Frei, die zijn naam gemaakt had met het maken van juwelen en muziekinstrumenten. Dit huwelijk was een overeenkomst tussen hun ouders en ze trouwden op 7 juli 1494. Dankzij dit huwelijk steeg de status van Dürer aanzienlijk en kon hij ook zijn eigen atelier uitbouwen.

Hij vertrok eind 1494 naar Italie waar hij de venetianer Jacobo de’ Barbari leerde kennen, die hem meer vertelde over het mathematische werk van Pacioli en zijn theorie over de schoonheid van kunst. Ondertussen begon hij aan het grote werk “Das Rozenkranzbild” dat voor de kapel van het Duitse koophuis in Venetië bestemt was.
Na zijn terugkeer in 1496 evolueerde Dürer van een relatief onbekende artiest naar iemand met een grote reputatie van zowel artiest als wiskundige.
Zijn vader stierf in 1502 en Dürer bleef voor zijn invalide en bijna blinde moeder zorgen. Hij had zijn eigen print-pers in elkaar gezet en verkocht zijn werk aan geïnteresseerden op lokale tentoonstellingen. Het was een zwaar leven en ook Dürers gezondheid begon hieronder te lijden.

Van 1505 tot 1507 bezocht hij voor een tweede keer Italië, waar hij het grootste deel van zijn tijd doorbracht in Venetië. Maar nu richtte hij zich vooral op het uitbreiden van zijn internationale bekendheid, soms weigerde hij zelfs een etentje omdat hij bang was dat ze hem zouden vergiftigen. Hij ontmoette Pacioli en bezocht nogmaals Jacopo de Barbari. Terug in Nürnberg, legde hij zich verder toe op de studie van de wiskunde.

In de periode vanaf 1510 concentreert Dürer zich op zijn passie van de kopergravure. Dank zij Albrecht Dürer en zijn technische vaardigheden werd het gebruik van de kopergravure minder ambachtelijk en stond het meer in dienst van het beeldend vermogen. Hij gebruikt gevarieerde arceringen om zijn gravures in verscheidenheid en detaillering te vullen met elementen, die behalve hun structuur een krachtige en een sterke stofuitdrukkking krijgen.
Het fijnere materiaal, leende zich voor een fijnere behandeling, voornamelijk voor de gezichten, evenals voor de schilderachtige voorstelling van de tegenstelling van licht en donker.
Door zijn onophoudelijke studies werd zo de weg geëffend voor nieuwe afdrukmogelijkheden voor de gravures.

In hetzelfde jaar brengt hij de eerste van drie grote gravures, die de vervollediging van alle eerdere pogingen aanduiden: ‘Ridder, dood en duivel’. Het tweede werk was, ‘Hiëronymus’. Zijn bekendste gravure was ‘Melancholie’ (1514). Het bevatte het eerste magische vierkant in Europa, waar de datum 1514 ingewerkt was als 2 ingangen in het midden van de onderste rij. In deze 3 gravures wou hij zijn hoogste artistieke intensiteit ten toon stellen, afgewerkte vormen, rijkelijk ontwerp en een versmelting van stemmingen in een geheel van klassieke perfectie.

Albrecht Dürer etste tussen 1515 en 1518 nog een zestal prenten oa het Neurenberger kanon. Misschien stopte hij met het etsen omdat hij de kwaliteit van de gebeten prenten niet genoeg vond of vanwege de roestende drukvormen, die na verloop van tijd onbruikbaar werden voor herhaaldelijke druk.

Ondertussen kreeg hij van keizer Maximiliaan een eervolle opdracht, om samen met een aantal andere kunstenaars zijn roem als een herinnering voor het nageslacht vast te leggen. De reeks houtsnedes valt uiteen in 2 delen, de ‘erepoort’ en de ‘triomftocht’. Dürers grootste aandeel lag in “de erepoort”. Dürer ontmoette Maximiliaan in 1518 en schilderde toen ook zijn portret.

Maximiliaan voelde echter weinig voor de uitbetaling van Dürers diensten en vroeg aan de raadsleden van de stad Nürnberg om Dürer vrij te stellen van de belastingen en hem een pensioen uit te betalen. Dit was echter tegen de zin van de raadsleden en zij probeerden ook alles om dit niet te moeten uitvoeren. Als de keizer sterft in het jaar 1519, weigeren de raadsleden dit pensioen verder uit te betalen met het excuus dat de nieuwe keizer Karel akkoord moet gaan met dit pensioen.

Dit was de reden waarom Dürer zich in 1520 klaarmaakte voor een reis naar de Nederlanden, om hierover te praten met de nieuwe keizer. Het was vooral een zaak van prestige want hij had dit geld niet echt nodig. Hij reisde naar Antwerpen op 15 juli 1520 samen met zijn vrouw en hun meid om keizer Karel V te bezoeken, en zij kwamen tot een overeenkomst op 12 november 1520. Er was echter nog een tweede reden voor het bezoek aan de keizer. Dürer geloofde dat de dochter van Maximiliaan een boek had van Jacopo de Barbari over de toepassing van de wiskunde in de kunst, maar zij had echter dit boek al gegeven aan een andere artiest.
Tekeningen geven een gedetailleerd reisverslag weer, en deze tekeningen kunnen we nog steeds vandaag bewonderen: gebouwen, landschappen, natuurelementen.
Deze reis duurde 1 jaar en in juli 1521 keerde hij naar Nürnberg terug. Ook deze keer zijn de gevolgen van de reis merkbaar in zijn werken. Na zijn terugkeer werd zijn gezondheid steeds slechter, maar Dürer weigerde om minder te gaan werken.

In 1523 schreef hij een ingewikkelde verhandeling over verhoudingen, hij realiseerde zich echter dat de lezer een zeer grote wiskundige achtergrond nodig had om dit te begrijpen, dus schreef hij een meer eenvoudige tekst. Deze verhandeling ging over toegepaste geometrie en volledige compositieontwerpen.
Dit werd uitgegeven in vier delen in 1525 door zijn eigen uitgeversbedrijf. Deze verhandeling ‘Unterweisung der Messung mit Zirkel und Richtscheit’ is het eerste wiskundig boek dat uitgebracht werd in Duitsland, en maakt van Dürer één van de meest belangrijkste Renaissance wiskundigen.
Een ander boek ‘Unterricht zur Befestigung der Städte, Schlosser und Flecken’ ging over versterkingen, er was hiervoor een goede reden, in deze periode leefden de Duitsers in angst voor een invasie van de Turken. Vele steden, oa ook Nürnberg, wilden hun versterkingen verbeteren door het gebruik van de methoden uitgelegd in Dürers boek. Dit boek verschijnt echter in 1528 na zijn dood.
Dürer sterft op 6 april 1528.

Exposities (komt nu voorbij)

De volgende musea/instellingen hebben werk in hun collectie:
Alte Pinakothek, München
Museum of Fine Arts Budapest, Budapest
Staatliche Kunstsammlungen Dresden, Dresden
Gemäldegalerie, Berlin
Musée du Louvre, Paris
National Gallery of Art (NGA), Washington D.C.
The National Gallery, London, WC2N 5DN
Museo Nacional del Prado, Madrid
Rijksmuseum, Amsterdam
Städelmuseum, Frankfurt am Main
Suermondt-Ludwig Museum, Aachen
Teylers Museum, Haarlem
Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid
Kunsthistorisches Museum Wien, Wenen

De volgende instellingen hebben werk in stock:
Instituut Collectie Nederland (ICN) (RCE), Amsterdam


Werken Toon afbeeldingen in apart venster

toon detailinformatie >>

(advertentie)