Sia Bakema  (1919-2006)

Geboren in Aduard. Zij was kleuren-adviseuse en ontwerpster van o.a. wandkleden en mozaïekwanden en -vloeren. Hoewel haar werk zich in particuliere en overheidscollecties bevindt, heeft zij zelden de publiciteit gezocht. Wellicht een reactie op de aandacht die haar echtgenoot, de architect Jaap Bakema, in binnen- en buitenland al ten deel viel.
+ + lees meer...

In de jaren ´50 - ´80 werkte Sia Bakema, coloriste sur sang, als kleuren-adviseuse voor de Architectengemeenschap Van den Broek en Bakema. Bovendien ontwierp zij mozaïekwanden en -vloeren in en bij de architectuur van dit bureau. Naast haar toegepaste werk heeft Sia een zeer persoonlijk oeuvre van wandkleden nagelaten, die zij in een door haar zelf ontwikkelde techniek heeft uitgevoerd.
Haar vroege werk is in de jaren ´50 in het Stedelijk Museum, Schiedam tentoongesteld. Hierna volgden tentoonstellingen in de ´School of Design´, Universiteit van Boston (USA) en bij Techno in Amsterdam. In 1957 werd in de televisie-kunstrubriek ´Studio B´ van de NCRV uitgebreid aandacht aan haar werk besteed. Na deze publiciteit trok Sia Bakema zich terug en concentreerde zij zich op de productie van haar werk, vrij en in opdracht.

In de tweede helft van de 20e eeuw was het wandkleed een geliefde vorm van kunst in relatie tot de architectuur. Vooral in Frankrijk waar een een groot aantal kunstenaars (met vooraan Lurçat maar ook: Picasso, Kandinski, Poliakoff, Fernand Léger, en later Niki de Saint-Phalle en Karel Appel) ontwerpen voor wandkleden maakten, die in weeftechniek werden uitgevoerd.

Ook Le Corbusier, architect en beeldend kunstenaar, ontwierp in de jaren ´50 wandkleden. o.a. voor het gebouw van de UNESCO in Parijs en voor door hem ontworpen bouwwerken in Chandigarh in India.
Sia en Jaap Bakema zochten bij meerdere gelegenheden Le Corbusier in Parijs op en zagen daar ook de tentoonstellingen van moderne wandkleden in het Musée d´Arts Décoratifs en bij Galerie Denise René, waar Le Corbusier zijn wandkleden exposeerde.
De indrukken die hier zijn opgedaan, hebben Sia geprikkeld om, in het verlengde van haar teken- en schilderwerk, wandkleden te gaan maken. Wat daarbij de doorslag heeft gegeven, was de aanschaf van een moderne, elektrische naaimachine: de ELNA.

Haar ELNA was een wonderding. Behalve dat het naden kon stikken, kon het ook sokken stoppen en borduren. Sia, moeder van drie kinderen met kapotte sokken, waagde zich aan ´t gebruik van die machine voor het dichten en vervolgens door-stoppen van die gaten. Zo ontdekte zij al gauw dat, als je een gat met wolgaren kon dichtmaken en het stevigheid kon geven door het vervolgens door-te-stoppen met stikzijde, daar ook een techniek van afgeleid kon worden om wandkleden te maken.

Als basis voor het wandkleed knipte zij lappen vlieseline, het materiaal dat in kleding genaaid wordt om die ´body´ te geven. Hierop tekende zij haar ontwerp, dat vervolgens werd ingekleurd met wol. Dat deed zij door de woldraad onder- en tegenelkaar te leggen en op de contourlijnen van de in te vullen vormen vast te naaien. Zij noemde dit het ´opspannen van de wol´. Na het vaststikken van deze wollaag volgde het meest bewerkelijke deel van de uitvoering: de wollaag werd nu overal doorgestopt, resp. geborduurd met stikzijde.

Het effekt is een geborduurde zijdestruktuur die over de matte wollaag is aangebracht en die de drie materiaallagen, nl. vlieseline, wol en zijde, tot één nieuwe materie lijkt te verbinden.
Voor een colorist als Sia Bakema bleek franse breiwol en de zwitserse stikzijde van ELNA een spectaculair kleurenassortiment te bieden voor haar werk.
Met deze techniek heeft Sia Bakema zo´n vijftig wandkleden, grote en kleine, gemaakt. Bijvoorbeeld, voor de P.T.T., het Girokantoor in Arnhem, een monumentaal kleed van circa 2,80 x 4,50 m.

Karakteristiek voor Sia´s wandkleden zijn de sprekende, abstract-figuratieve vorm-kleur-composities die als daadkrachtige, autonome gestaltes de ruimte inkijken.
Elk werk klinkt als een muzieksonate waarin de afzonderlijke instrumenten zelfstandig van zich laten horen in het ensemble van de melodie. Sia was visueel begaafd maar ook zeer muzikaal. Zo kon zij goed piano spelen. Het is daarom niet verwonderlijk dat haar beleving van muzikale composities van Bach, Chopin en Moussorsky meeklinken in het wezen van haar wandkleden.

Exposities (komt nu voorbij)


Werken Toon afbeeldingen in apart venster

toon detailinformatie >>

Galeries.nl is sinds begin mei 2018 weer in de lucht, maar om de site up-to-date te houden ben ik op zoek naar vrijwilligers die bereid zijn om actuele exposities toe te voegen. Mail naar info@galeries.nl indien u hiervoor belangstelling heeft.

Op deze plek, in de laatste kolom, kunnen advertenties worden geplaatst.

Meer info over adverteren

Benno Tutein Nolthenius