De Bataven: Verhalen van een verdwenen volk

 
 
 
 
 
 
 
 
Ferdinand Bol

Over de expositie

Welk beeld hebben de Nederlanders tegenwoordig van de Bataven? Waren het oermensen, barbaren gehuld in een berenvel en gewapend met een knots? Of staan ze in beschaving veel dichter bij ons en zien we ze als onze voorouders? Voorouders waar we trots op zijn om hun krijgshaftige verzet tegen de Romeinen? In de overzichtstentoonstelling 'De Bataven' komen bezoekers in aanraking met een grote variatie aan beelden over de bewoners van Midden-Nederland aan het begin van onze jaartelling. Verhalen die de Romeinen hebben overgeleverd, voorstellingen die we ons in Nederland vanaf de 16de eeuw tot nu hebben gevormd en beelden die vondsten uit opgravingen oproepen. Op unieke wijze brengt het museum archeologische bodemvondsten samen met tekeningen van onder meer Govaert Flinck, schilderijen van kunstenaars als Ferdinand Bol en Otto van Veen, oude boekwerken en prenten, maar ook cartoons, reclames over Batavusproducten en tekeningen van Fiep Westendorp. Museum Het Valkhof in Nijmegen is bij uitstek dé plaats voor een dergelijke, groots opgezette tentoonstelling. Hier lag immers 2000 jaar geleden het Oppidum Batavorum, de 'stad van de Bataven'.

De Bataven vormen één van de kernthema's in de vaderlandse geschiedenis. Volgens de overlevering trokken ze kort voor het begin van de jaartelling vanuit Duitsland naar het Nederlandse rivierengebied, de 'Betuwe'. In de 16de-18de eeuw leidde een sterke identificatie met de Bataven tot de 'Bataafse mythe' over een roemrijk nationaal verleden, die gestalte kreeg in historische en oudheidkundige geschriften, toneelstukken en gedichten, beeldende kunst en populaire cultuur. De naam is ook nu nog springlevend, getuige de vele verenigingen en bedrijven die de naam Bataven of Batavieren voeren.

De tentoonstelling 'De Bataven' is thematisch van opzet en behandelt zeven onderwerpen die in de antieke bronnen, de latere beeldvorming en in het moderne wetenschappelijke onderzoek telkens terugkeren: de komst van de Bataven naar Nederland; het verbond van de Bataven met de Romeinen; de Bataafse opstand; zeden en gewoonten van de Bataven (nederzettingen, begraafplaatsen, cultusplaatsen); de Bataven als krijgers: als leveranciers van hulptroepen van het Romeinse leger en van lijfwachten van de Romeinse keizers; beroemde Bataven zoals Julius Civilis en de topografie van Bataafs Nederland.

Publicatie
Bij de expositie verschijnt een rijk geïllustreerde publicatie waarin verschillende aspecten van het onderwerp uitvoerig worden behandeld door elf auteurs, zowel archeologen als historici en kunsthistorici (circa 300 p.). Paperback: € 32,50 (alleen verkrijgbaar in Museum Het Valkhof), Gebonden uitgave: € 39,50.
De Bataven is een uitgave van BV Uitgeverij De Bataafsche Leeuw te Amsterdam.

Activiteiten
Wetenschapsdag & Week van de Geschiedenis rond de Bataven.

In de periode 24 oktober tot en met 7 november zijn er volop extra activiteiten in Museum Het Valkhof rond de tentoonstelling ‘De Bataven. Verhalen van een verdwenen volk’. Het programma van rondleidingen, schervenworkshops en een lezing sluit aan bij de nationale Wetenschapsdag en de Week van de Geschiedenis. Ook voor kinderen zijn er activiteiten.

Zondag 24 oktober: Wetenschapsdag met rondleidingen en schervenworkshops

Op deze dag kan het publiek aansluiten bij drie rondleidingen door de Batavenexpositie.

Deze beginnen om 13, 14 en 15 uur, en duren 45 minuten, max. 20 personen per rondleider.

Maar er zijn ook drie schervenworkshops, aanvang: 13.45, 14.45 en 15.45 uur. Archeologische brokstukken, scherven en botten brengen de bezoekers op levendige wijze op het spoor van onze

Romeinse en Bataafse voorouders.

Op deze dag is voor kinderen Het JuniorLab open (toeslag van 1 euro op museumticket). Kinderen kunnen hier als echte archeologen en restauratoren aan de slag.

Bovendien vindt er om 14 uur een speciale kinderrondleiding plaats met als thema Beestenbende, over eenhoorns, herten, honden en katten op archeologische objecten, en op prenten en schilderijen in het museum. Max. 15 kinderen per rondleiding (vanaf 5 jaar).
Toegang: museumticket.

Zondag 31 oktober t/m zondag 7 november: Week van de Geschiedenis

Op zondag 31 oktober en zondag 7 november kan het publiek aansluiten bij drie rondleidingen door de Batavenexpositie Deze beginnen om 13, 14 en 15 uur, en duren 45 minuten, max. 20 personen per rondleider.

Op zondag 31 oktober zijn er schervenworkshops, aanvang: 13.45, 14.45 en 15.45 uur.
Op zondag 7 november is men welkom bij schervenworkshops om 13.45 uur en 15.45 uur.

Archeologische brokstukken, scherven en botten brengen de bezoekers op levendige wijze op het spoor van onze Romeinse en Bataafse voorouders.
Op deze twee zondagen is ook Het JuniorLab open (toeslag van 1 euro op museumticket). Kinderen kunnen hier als echte archeologen en restauratoren aan de slag.
Bovendien vindt er om 14 uur een speciale kinderrondleiding plaats met als thema Beestenbende, over eenhoorns, herten, honden en katten op archeologische objecten, en op prenten en schilderijen in het museum. Max. 15 kinderen per rondleiding (vanaf 6 jaar).
Toegang: museumticket

Zondag 31 oktober: Batavenlezing
Nederlandse archeologen op het spoor van de Bataven, door drs Louis Swinkels, archeoloog en hoofd Collectiebeheer van Museum Het Valkhof, aanvang 13.30 uur.

Over de Bataven doen veel verschillende verhalen de ronde. De Romeinen hebben als eersten over dit volk geschreven en vanaf de zestiende eeuw zijn de Romeinse verhalen door Nederlandse oudheidkundigen, politici, dichters en kunstenaars vervolgens tot nieuw leven gebracht. Maar wat is er nu van waar? Is het mogelijk de werkelijkheid achter die oude verhalen bloot te leggen?
In zijn lezing gaat Louis Swinkels in op de vraag hoe Nederlandse archeologen zich vanaf het begin van de negentiende eeuw met de Bataven hebben beziggehouden. Hoe gingen ze te werk, waarop hebben ze zich in hun onderzoek gericht en wat hebben ze ontdekt? Welk beeld hebben archeologen zich gevormd van de Bataven en wijkt dit af van het beeld in de oude verhalen? Aan de hand van een aantal voorbeelden zal Louis Swinkels proberen een antwoord te geven op deze vragen. Lange tijd was de wetenschappelijke belangstelling voor het onderwerp overigens vrij gering. Pas in de afgelopen vijftig jaar hebben archeologen veel nieuwe gegevens over de Bataven verzameld.
Toegang: museumticket + 6 euro (inclusief koffie/thee en een Batavenkoek in Het Museumcafé) .
Reserveren lezing: tot vrijdag 29 oktober, 16.00 uur: 024-3608805 of mhv@museumhetvalkhof.nl


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 9 jan 2005
Museum Het Valkhof
Kelfkensbos 59
6511 TB Nijmegen
024-3608805

open: Dinsdag t/m zondag: 11.00 - 17.00 uur., Open op maandagen in de korte vakanties (dus niet in de zomervakantie), beide Paasdagen, beide Pinksterdagen, 2e Kerstdag, Oudejaarsdag., Gesloten op overige maandagen, Koninginnedag, vrijdag van de intocht van de Vierdaagse, 1e Kerstdag en Nieuwjaarsdag., Op de website vindt u altijd de meest actuele informatie., , Entree 19 jaar en ouder € 9,00, 6 t/m 18 jaar: € 4,50, Museumkaart gratis