Ellen De Meutter: Sad Songs & Simple Stories

 
Breaking the Waves, ...
 
Fight Back, 2008
 
The Waves, 2008
 
Reading figures 2, 2...

Over de expositie

Kort voor zijn dood werkte de Italiaanse schrijver Italo Calvino aan een serie colleges over cruciale literaire criteria. Ze zijn postuum en onvoltooid uitgegeven onder de titel Six Memos for the Next Millennium. Zijn eerste college is gewijd aan de literaire kwaliteit ‘lichtheid’. Calvino beschouwt de mythologische figuur Perseus als een allegorie voor de manier waarop de dichter zich tot de – vaak verschrikkende - werkelijkheid dient te verhouden. Perseus weet als enige de verstenende blik van Medusa te ontlopen door haar nooit recht in de ogen te kijken, maar naar haar spiegelbeeld in zijn glanzende schild. Wanneer hij Medusa heeft onthoofd, draagt hij haar hoofd mee in een zak, om die alleen als een verstenend wapen tevoorschijn te halen wanneer hij bedreigd wordt. ‘De kracht van Perseus ligt telkens in zijn weigering om direct te kijken, maar niet in een afwijzing van de werkelijkheid waarin hij gedoemd is te leven; hij draagt de realiteit met zich mee en accepteert die als zijn persoonlijke last’, aldus Calvino. Volgens de schrijver krijgt de zwaarte van het leven, of van de werkelijkheid die ons omringt, diepte door haar de spiegel van de lichtheid voor te houden – niet door haar rechtstreeks in de ogen te kijken.

Ellen De Meutter is al sinds haar academietijd vertrouwd met het werk van de Italiaanse schrijver. Calvino groeide uit tot een van haar lievelingsauteurs – zoals onlangs nog bleek in haar kunstenaarsbijdrage aan het kunsttijdschrift art. Het lijkt dan ook geen toeval dat spiegels en spiegelingen een terugkerend motief vormen binnen de schilderijen van De Meutter. Zij maakt werk dat autobiografisch georiënteerd is zonder navelstaarderig te zijn. Al haar werk is losjes gebaseerd op herinneringen aan haar jeugd. De teksten die in haar recente schilderijen verschijnen, spreken wat dat betreft boekdelen: ‘Growing up’, ‘Learning from life’, ‘Get over yourself’. De Meutter maakt daarbij geen gebruik van bestaand materiaal als contemporaine foto’s, maar construeert mentale voorstellingen uit haar verbeelding. Hoewel haar schilderijen zijn te beschouwen als groeipijnen omgezet in verf, is de toon van haar werk opvallend lichtvoetig. Het zijn ontregelende beelden in een tekenachtig, haast cartoonesk handschrift die zij construeert. Met behulp van een soort pictogrammen of emblemen brengt De Meutter haar herinneringen in kaart, ontwikkelt zij een persoonlijk geladen iconografie en suggereert zij verhalen. Haar schilderijen tonen geen sluitende verhalen, maar zijn eerder op te vatten als rebussen of story-boards. Hoewel de setting van meeste werken op het eerste gezicht paradijselijk oogt, ligt onheil telkens op de loer. Melancholie en humor wisselen elkaar er af. Een naakte figuur, op de rug gezien – een van de vele verhaspelde zelfportretten van de kunstenares in de tentoonstelling – houdt een gewond vosje vast. In een aan Caspar David Friedrich herinnerende voorstelling zien we figuren die tot hun liezen in het water staan en naar de einder turen, alsof zij daar hun heil verwachten. Uit een rivier rijzen gesticulerende handen op: gevend, nemend en bezwerend. Aan de voeten van bomen staan figuren te lezen. Temidden van een onherbergzaam landschap vinden we een eenzame zwemmer die een rivier trotseert tegen de stroom in. Het zijn stuk voor stuk ritmische voorstellingen met een staccato aan beeldelementen en syncoperende kleuren.

Opmerkelijk aan het nieuwe werk van Ellen De Meutter is onder meer de schilderachtigheid. De doeken tonen grote variatie in de verfbehandeling en de afwisseling van transparante en pasteuze verfoppervlakken. Ook de ambitie die aan de basis van de schilderijen ligt, is opvallend. Niet alleen maakte De Meutter enkele schilderijen op voor haar ongebruikelijk grote formaten, ook bezitten de voorstellingen een grote complexiteit. Het titelbeeld van de tentoonstelling, Breaking the Waves, bijvoorbeeld, grijpt net als veel van De Meutters recente ‘waterwerken’ qua beeldopbouw terug naar het schilderij Kano’s, dat deel uitmaakte van haar eerste tentoonstelling bij Tim Van Laere in 2006. Tegelijk toont het een deel van de persoonlijke iconografie die zij sindsdien ontwikkelde en onder meer presenteerde in haar expositie Secrets & Lies bij haar Amerikaanse galerie Roberts & Tilton in 2007. Het resultaat zijn eigenzinnige en genereuze schilderijen waaruit een krachtig vitalisme spreekt.

Roel Arkesteijn


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 29 nov 2008
Tim Van Laere Gallery
Jos Smolderenstraat 50
B-2000 Antwerpen
+32-3-2571417

open: di t/m za 13.00-18.00


Kunstenaar

Ellen De Meutter