Lode Pemmelaar (1942-1995)


Over de expositie

Lode Pemmelaar volgde de kunstopleiding aan de Koninklijke Academie in Den Haag, waar hij les kreeg van onder meer Co Westerik en Dirk van Gelder. Na zijn afstuderen vestigde hij zich tot 1971 in Dordrecht om vervolgens naar Friesland te verhuizen. Het vroege werk van Pemmelaar is anekdotisch realistisch; de mens was zijn belangrijkste thema. Maar ongeveer gelijktijdig met zijn vertrek uit de randstad veranderen zijn thematiek en stijl. De thema's die Pemmelaar vanaf de begin jaren zeventig verwerkt, verwijzen steeds minder naar de werkelijkheid. Zonder de verwijzingen naar de werkelijkheid geheel los te laten, zijn de thematische aanleidingen steeds minder belangrijk geworden.

De onderwerpen van Pemmelaar zouden triviaal genoemd kunnen worden. De uitgelegde lucifersdoosjes, vloeihulzen, pillendoosjes, enveloppen, zakjes en taartdozen zijn op verschillende manieren zo gemanipuleerd dat ze een scherpe figuratie en tegelijkertijd een onduidelijke associatie zijn gaan bezitten. In tegenstelling tot de Pop Art kunstenaars, die ook het dagelijkse voorwerp tot onderwerp maakten, gebruikt Lode Pemmelaar zijn verpakkingen niet als drager van een sarcas tische, humoris tische of maatschappijkritische boodschap. Hij beoogt geen paradoxale verwijzing of dubbelzinnige kritiek op de massacultuur, maar richt zich uitsluitend op de dozen om dat ene moment uit de werkelijkheid te kunnen gebruiken als aanleiding om andere, themavrije spanningen te kunnen uitwerken.

Het paradoxale dat van deze werken uitgaat wordt bereikt door deze thematiek, de compositie en de schaal. De techniek, de toon van licht en kleur en het perspectief worden zo aangewend dat de spanning verder wordt opgevoerd. De spanning laat zich niet onmiddellijk herkennen: de eigengereide portretten van dozen lijken beheerst en zakelijk. De dozen zijn vergroot, deze schaalvergroting heeft niet zozeer een monumentaliserend, maar eerder een abstraherend effect. De compositie is vaak zeer klassiek: opgebouwd over middenassen en strikt gecentreerd. Bijkomstigheden zijn geheel weggelaten. Het object dat vorm moest krijgen, is geÔsoleerd tegen een nu eens neutrale, dan weer heftig meespelende achtergrond geplaatst. Van die achtergrond is slechts het allernoodzakelijkste overgebleven: de dozen reiken van rand tot rand. De oppervlakte van het papier of doek valt precies samen met het vel karton waar de doos uitgestanst zou kunnen worden met zo min mogelijk materiaal verlies.

Dankzij beperkingen van de beeldende middelen heeft Lode Pemmelaar de scherpe figuratie kunnen ontkoppelen van het associatieve. Die beheersing leidt niet tot een zakelijke en koele registratie van voorwerpen en evenmin tot composities van concrete kleurvlakken. In een spannend evenwicht beweegt het zich ergens tussen die uitersten.

Opleiding: Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten, Den Haag.
Een selectie uit de exposities: 1974 Provinciaal Museum, Hasselt (BelgiŽ); 1976 Galerie Bouma, Amsterdam; 1977 Galerie Eewal, Leeuwarden; 1978 Stedelijk Museum, Schiedam; 1981 Museum of Modern Art, Seoul (Korea); 1981 Cultureel Centrum, Almere; 1982/84 Fries Museum, Leeuwarden; 1982 Provinciaal Museum, Assen.


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 29 nov 2008
SBK Breda
Markendaalseweg 48
4811 KC Breda
076-5436510

open: wo t/m vr 12.00-18.00, za 12.00-17.00


Kunstenaar

Lode Pemmelaar