Tekeningen en kijkkasten van Gerrit Schouten (1779-1839): Een kijk op Suriname


Over de expositie

Op 25 november 2000 is het precies 25 jaar geleden dat Suriname tot een onafhankelijke republiek werd uitgeroepen. Ter gelegenheid hiervan organiseert Teylers Museum, in samenwerking met het Surinaams Museum te Paramaribo, een tentoonstelling over de Surinaamse kunstenaar Gerrit Schouten (1779-1839). Hij is in Nederland vooral bekend geworden als maker van diorama's die het Suriname van zijn tijd laten zien. Een groot aantal van zijn 'kijkkasten', met voorstellingen van Indianenkampen, slavendansen, stads- en plantagegezichten, is deze winter in Teyler te bewonderen. Daarnaast zijn er kleurrijke botanische en zoŲlogische tekeningen van Schoutens hand tentoongesteld. Een deel van deze tekeningen is afkomstig uit Paramaribo en wordt nu voor het eerst in Nederland getoond. Tezamen met het werk van andere 19de-eeuwse kunstenaars, zoals Bray, Borret, Benoit en Winkels, brengt de tentoonstelling niet slechts aspecten van de natuur en cultuur van Suriname in beeld, maar geeft ze tevens inzicht in de Surinaamse koloniale samenleving.

Gerrit Schouten werd geboren in 1779 en heeft zijn hele leven in Paramaribo gewoond. Hij was een zoon van de Nederlander Hendrik Schouten en de vrije kleurlinge Suzanna Hanssen. Zijn vader, afkomstig uit Amsterdam, had een justitiŽle functie maar werd vooral bekend als dichter, uitgever en acteur. In de raciale samenleving ondervond de jonge Schouten veel weerstand. Zijn vakmanschap bewees echter dat een kleurling wel degelijk talenten kon hebben, tegen alle gangbare vooroordelen in. Schouten was dan ook de eerste creoolse beeldend kunstenaar die erkenning kreeg in het 19de-eeuwse Suriname. Schouten werkte, net als Maria Sybilla Merian ruim een eeuw voor hem, voor wetenschappers en onderzoekers van zijn tijd. Het resultaat zijn prachtige botanische studies die de plant in ontwikkeling van bloemknop tot vrucht laten zien en zeer natuurgetrouwe dierstudies. Zijn driedimensionale kijkkasten, de zogenoemde diorama's, werden tijdens Schoutens leven al hogelijk gewaardeerd. In 1828 ontving Schouten van koning Willem I een gouden medaille voor zijn gehele artistieke oeuvre.

In de maanden januari, februari en maart 2001 zullen bekende Nederlanders van Surinaamse afkomst, zoals televisiepresentator Humberto Tan en auteur Ellen Ombre, rondleidingen op zondagmiddag over de tentoonstelling verzorgen.

Over het werk van Gerrit Schouten verscheen in 1999 de publicatie: Clazien Medendorp, Gerrit Schouten (1779-1839), Botanische tekeningen en diorama's uit Suriname, Amsterdam, KIT.


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 18 mrt 2001
Teylers Museum
Spaarne 16
2011 CH Haarlem
023-5160960

open: di t/m vr 10.00-17.00, za en zo 11.00-17.00, gesloten 25 dec en 1 jan, entree Ä 14,00


Kunstenaar

Gerrit Schouten