Help, het geld is op! Bijzonder geld uit de Tachtigjarige Oorlog


Over de expositie

Vierkante munten en papieren munten? Van zoín 400 jaar geleden? Het zijn noodmunten uit de tijd van de Nederlandse onafhankelijkheidsoorlog. Vanaf 1568 vochten de Nederlanden voor hun zelfstandigheid en onafhankelijkheid tegen het machtigste rijk in Europa: Spanje. Handen vol geld kostte de strijd en de verdediging van de Nederlandse steden. Bij belegeringen raakte het geld snel op. Noodmunten, gemaakt van papier, tin of door burgers ingeleverd zilver, zorgden ervoor dat het geld bleef rollen. Na belegeringen bleven de munten populair als souvenir en daarom kwamen er al snel kopieŽn en vervalsingen. Deze en andere bijzondere munten en penningen zijn te zien in de Penningvitrines van Teylers Museum.De herdenking van deze wapenstilstand valt samen met een zeer bijzonder bruikleen dat Teylers Museum onlangs ontving van de Stichting Roodenburg van Looy. Deze collectie omvat ongeveer 1.400 munten, die samen bijna 2.500 jaar muntgeschiedenis omvatten, zorgvuldig verzameld door de heer Willem van Roodenburg en zijn vader. Heel bijzonder is dat de collectie deels speciaal bijeengebracht werd om de verzameling van Teylers Museum te completeren. In de collectie Roodenburg bevinden zich meer dan veertig noodmunten uit de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648). Deze objecten worden getoond, samen met stukken die zich al in het museum bevonden.De objecten laten zien dat iedere stad het geldgebrek op zijn eigen wijze oploste. Zo vorderde Groningen edelmetaal van burgers, om het om te laten smelten en er bij de lokale zilversmid munten van te laten maken. Het stadsbestuur van Alkmaar gaf tijdens het beleg van 1573 een tinnegieter de opdracht tinnen daalders te vervaardigen. In Leiden werden zelfs munten gemaakt van op elkaar geplakte bladzijdes uit boeken.Naast de noodmunten zijn ook penningen uit de tijd van de Opstand te zien, waarop de eerste pogingen om tot een wapenstilstand of zelfs een vrede te komen zijn afgebeeld door voor- en tegenstanders. Een mooi voorbeeld hiervan is een penning uit 1579 met de Latijnse tekst: Het is beter voor het vaderland te strijden dan misleid te worden door geveinsde vrede.

Bijschrift afbeelding: Amsterdam, noodmunt van veertig stuiver, 1578, zilver.


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 27 sep 2009
Teylers Museum
Spaarne 16
2011 CH Haarlem
023-5160960

open: di t/m vr 10.00-17.00, za en zo 11.00-17.00, gesloten 25 dec en 1 jan, entree Ä 14,00


Kunstenaar