Deftige dames, hoge heren


Over de expositie

Een heer in Turks kostuum, een dame als Griekse godin. Burgemeesters, regenten, dominees, gezanten, kunstenaars en vooral kasteelbewoners lieten zich in de afgelopen eeuwen graag portretteren op een schilderij. Ze wilden hun bijzondere status of afkomst laten zien. Complete verkleedpartijen lijken het soms, met mannen met modieuze pruiken en vrouwen in satijn en goud. Gewone mensen konden zich de luxe van een portret niet permitteren. De portretten van deze bijzondere lieden zijn te bewonderen in een omvangrijke overzichtstentoonstelling in Museum Het Valkhof. Meer dan honderd werken vertellen de geschiedenis van de portretkunst in Gelderland van circa 1550 tot 1850.

Bezoekers komen oog in oog te staan met Gelderse mannen, vrouwen en kinderen, veelal behorend tot de kring van adel en regenten. Voor het eerst zal duidelijk worden in hoeverre het portret in deze grote provincie, die zo rijk is aan kastelen en buitenplaatsen, zich onderscheidt van de zoveel bekendere werken uit de Hollandse steden. De geselecteerde portretten stammen van kunstenaars uit Gelderland en daarbuiten, onder wie Paulus Moreelse, Jan van Ravesteyn, Hendrick Coster, Gerard Ter Borch, Nicolaes van Helt Stocade, Johann Valentin Tischbein, Gerrit Alberts, Hendrik Hoogers, Rienk Jelgerhuis, Charles Howard Hodges en Cornelis Kruseman. Naast geschilderde portretten worden ook pastels, tekeningen en portretprenten getoond.

De portretten vertonen een verrassende verscheidenheid. De oudste zijn sober en nogal statisch - status was immers wat men wilde uitdrukken. Latere portretten vertonen vooral rijkdom en luxe: vrouwen in glanzend satijn, getooid met gouden kettingen, parels en juwelen; mannen met fijngesneden kostuums en modieuze pruiken. Complete verkleedpartijen zijn het soms: een heer in Turks kostuum, een dame als Griekse godin. In de loop der tijd wordt het portret minder formeel. Men laat zich nu graag samen zien: man, vrouw en kinderen - het hele gezin. Intieme voorstellingen van een gezellig gezinsleven komen tot stand, met spelende kinderen en dartele huisdieren.

De aanleiding van de tentoonstelling is het 50-jarige bestaan van de Brantsen van de Zyp-stichting. Ongeveer de helft van de geëxposeerde schilderijen stamt uit het bezit van deze stichting, die een omvangrijke collectie Gelderse familieportretten beheert, en van de - nauw hiermee verbonden - Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen. De overige schilderijen zijn afkomstig uit particulier bezit en uit musea in binnen- en buitenland.

Een omvangrijke catalogus verschijnt bij uitgeverij Waanders te Zwolle (192 blz., 200 afb.).


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 23 mrt 2003
Museum Het Valkhof
Kelfkensbos 59
6511 TB Nijmegen
024-3608805

open: Dinsdag t/m zondag: 11.00 - 17.00 uur., Open op maandagen in de korte vakanties (dus niet in de zomervakantie), beide Paasdagen, beide Pinksterdagen, 2e Kerstdag, Oudejaarsdag., Gesloten op overige maandagen, Koninginnedag, vrijdag van de intocht van de Vierdaagse, 1e Kerstdag en Nieuwjaarsdag., Op de website vindt u altijd de meest actuele informatie., , Entree 19 jaar en ouder € 9,00, 6 t/m 18 jaar: € 4,50, Museumkaart gratis