Deze sokken niet wit: De jaren twintig - de collectie in context

 
 
Marc Chagall

Over de expositie

Een deel van de collectie van het Van Abbemuseum staat centraal in de tentoonstelling Deze sokken niet wit, samengesteld door het kunstenaarsduo Bik Van der Pol. In deze tentoonstelling ligt de focus op collectiewerken uit de periode 1924-1929, de zogenaamde 'roaring twenties'ť; een periode van grote innovatie en bloei, maar tegelijkertijd van toenemende culturele conflicten, opkomend nationalisme en economische crisis. De periode heeft opvallend veel gelijkenissen met de huidige tijd waarin we leven. De tentoonstelling bevat werken van onder meer Max Beckmann, Marc Chagall, Theo van Doesburg, Marcel Duchamp, Piet Mondriaan, Pablo Picasso, Charley Toorop, Laszlo Moholy-Nagy, Sigmar Polke, Lawrence Weiner en Andy Warhol. Deze werken worden getoond in de context van tekst- en beeldmateriaal uit de archieven van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam en films en gebruiksvoorwerpen uit de jaren twintig. Ook is er een wandel- en/of fietsroute door Eindhoven langs gebouwen uit die tijd zoals de Witte Dame, de voormalig Philips fabrieken op Strijp-S, de Ventoseflat en het voormalig protestants gezellenhuis aan de Guido Gezellestraat.

De roaring twenties en nu: parallellen
Vandaag de dag is de wereld waarin wij leven - en met name Europa, het deel van de wereld dat wij zo goed denken te kennen - snel aan het veranderen. De transformatie van sociaaldemocratie naar een globaal, neoliberaal kapitalisme en de daarmee gepaard gaande privatisering van voorheen publiek bezit, leidt tot een verlies van de openbare ruimte in de breedste zin van haar betekenis.
De huidige crisissfeer roept herinneringen op aan de periode 1924-1929. Deze sokken niet wit wil niet bewijzen dat toen en nu hetzelfde zijn, maar wil wel met de collectie van het museum als werkkapitaal onderzoeken of er verbanden zijn te leggen met vandaag. En of we aan de hand daarvan kunnen speculeren over wat we nu ervaren in onze samenleving en waar we naar toe gaan.
Deze sokken niet wit concentreert zich op de periode 1924-1929, maar waaiert uit omdat tijdgeest nooit op zichzelf staat. Zo zijn er ook sleutelwerken uit de collectie te zien van voor en na deze jaren en wil Bik Van der Pol de periode tot leven brengen door de kunstwerken in verband te brengen met ander beeldmateriaal, zoals films, boekjes en posters.
De ‘roaring twenties’ was een tijd van paradoxen en extremen. De Weimar Republiek beleefde in deze periode - na extreme inflatie - haar hoogtepunt. Er was sprake van grote innovatie en bloei, maar tegelijkertijd van toenemende culturele conflicten en maatschappelijke polarisatie, met als gevolg verwarring, angst en nationalisme. Enerzijds was het de tijd van grote maatschappelijke, wetenschappelijke en filosofische doorbraken, waaronder de emancipatiebeweging en het vrouwenkiesrecht, de uitvinding van de radio, de televisie en de film. Deze media maakten een ongekende bloeiperiode door. Anderzijds was er ook extreem fundamentalisme, euforische speculatie en consumentisme in combinatie met massawerkeloosheid, bankencrises, oververhitte beurzen en uiteindelijk de beurskrach in 1929.

Deze sokken niet wit
De titel van de tentoonstelling is afgeleid uit een Dadadocument gericht aan de “H.H. Redakteuren en Journalisten”, aangetroffen in de collectie van het IISG. Dit pamflet, opgesteld naar aanleiding van de hevige kritiek die Van Doesburg en consorten over zich heen kregen na de zogenaamde ‘Dada-Veldtocht’, meldt - gekscherend - dat de sokken die Theo van Doesburg op de Dada soirées droeg niet wit waren, maar ’gris-perle’.
Niet alles is wat het lijkt te zijn of zou moeten zijn, lijkt het pamflet te zeggen. Het beeld dat de media creëren stemt niet (altijd) overeen met de werkelijkheid. De wijze waarop informatie tot stand komt, wat bewaard wordt en waarom, is van belang want juist dit creëert een beeld van een verleden en een heden. Hoe wordt informatie overgebracht en op welke manieren kunnen wij ernaar kijken? En als wij denken dat wij weten wat wij denken te weten, zien wij het dan ook, ook al wordt het niet direct zo gezegd of getoond?

Curatoren: Bik Van der Pol
Liesbeth Bik en Jos van der Pol werken sinds 1994 samen als Bik Van der Pol. Vaak werken ze op locatie, (her)gebruiken en reactiveren ze werk van anderen - afkomstig uit kunst, journalistiek, media of geschiedenis - en confronteren ze de bezoeker met een situatie zonder daarbij zelf als kunstenaars de volledige regie te willen hebben. Hun oeuvre bestaat niet zozeer uit interpretaties als wel uit het creëren van verbindingen en samenhangende elementen die een communicatief platform genereren. Hiermee stellen zij voortdurend de functie en betekenis van kunst en kunstruimten ter discussie en vragen zij steeds weer om een actuele bijstelling of evaluatie van wat wij voor het gemak geschiedenis of algemeen gedachtegoed noemen. Het werk van Bik Van der Pol draagt bij aan een discussie die het Van Abbemuseum ook aan de orde wil stellen: wat is het maatschappelijk belang van musea voor hedendaagse kunst en hoe kan de kunst van nu een appel doen op de betrokkenheid van het publiek?


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 11 nov 2012
Van Abbemuseum
Bilderdijklaan 10
5611 NH Eindhoven
040-2381000

open: di t/m zo 11.00-17.00, do 11.00 - 21.00, gesloten op nieuwjaarsdag, koningsdag en eerste kerstdag., entree: € 12,00, kinderen t/m 12 jaar: gratis, jongeren 13-18 jaar, CJP, studenten, Stadspashouders gemeente Eindhoven: € 6,-