Reis Rariteiten


Over de expositie

In de zeventiende eeuw waren rariteitenkabinetten onder de gegoede burgerij heel populair. Dat kwam door de handel met het Verre Oosten waardoor bijzondere en soms kostbare voorwerpen in ons land verzeild raakten. Onder 'rariteiten' verstaan we zeldzame voorwerpen die meestal werden ingevoerd vanuit de kolonies. Dat konden vreemde schelpen, exotische dieren of planten zijn, maar ook inheemse eigenaardigheden zoals Siamese tweelingen werden in de collectie opgenomen. De kabinetten –zowel kasten als kleine kamertjes- waren zeker geen musea. Ze waren uitsluitend bestemd voor de eigenaar die anderen persoonlijk kon uitnodigen om zijn collectie te bewonderen.

Reizen
Mijn collectie borduurt op dit oude Nederlandse gebruik voort. Ook mijn ‘museum’ is niet openbaar, maar ik stel u nu in de gelegenheid om mijn verzameling te bekijken. Het grote verschil met de oorspronkelijke rariteitenkabinetten is dat ik de meeste artefacten zelf heb meegenomen van mijn buitenlandse reizen. Slechts een enkel stuk is door anderen voor mij meegenomen of is via een erfenis in mijn verzameling beland. Tussen 1972 en 1979 reisde ik - toen nog met mijn ouders - naar de Balkan en Turkije, daarna was de rest van de wereld aan de beurt: acht maal Afrika, vier maal Azië en drie maal de Amerika’s.

Hoofdeksels
De kern van mijn collectie bestaat uit hoofddeksels. Bijna iedere etnische groep ter wereld heeft wel een petje of hoofdtooi waarmee men zijn of haar afkomst toont. Bij de selectie ben ik uit gegaan van twee zaken: het hoofddeksel moest nog in gebruik zijn (soms heb ik het letterlijk van iemands hoofd gekocht) en ik moest het zelf ook kunnen dragen. Hoofddeksels en klederdracht vind/vond je hoofdzakelijk op het platteland. In de steden is er nauwelijks meer onderscheid met het westen. Mijn collectie telt bijna tachtig hoofddeksels.

Folkore
Via de hoofddeksels ben ik op andere zaken gekomen zoals kostuumonderdelen, sieraden, gebruiksvoorwerpen of lokale kunstvoorwerpjes. In de selectie daarvan speelt vooral originaliteit en eenvoud een rol. Originaliteit zowel in de vorm van een oorspronkelijk stuk als in de vorm van een bijzondere visie of gevoel voor humor die de maker heeft gehad. Daarnaast is folklore de rode draad. Bijvoorbeeld in de komboloi (gr) of tespih (tr), die ik wel verveelkettinkjes noem en waarmee je vrijwel iedere man vanaf de Balkan tot ver in Azië de hele dag bezig ziet. Ook materialen die worden gebruikt in Europese (voor-)Christelijke rituelen maken deel uit van mijn verzameling. Voorbeelden zijn het boze oog (vaak verwerkt in komboloi), de Bulgaarse Martenitsa en broodstempels/-figuren.
Het tentoonstellen in een kast zoals nu gebeurt, geeft wel heel letterlijk weer waar mijn verzameling om gaat: een modern rariteitenkabinet.

Leon van den Berg


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 5 aug 2012
Museum De Voorde
Zuidwaarts 2
2711 HA Zoetermeer
079-3164735

open: di t/m vr 10.00-16.00, za en zo 13.00-17.00, gesloten op Nieuwjaarsdag, Koninginnedag, Eerste en Tweede Kerstdag, entree € 3,00


Kunstenaar