Onvervalst! Drie eeuwen drukkerij Joh. Enschedé

 
Enschedé drukkerijzaal, 1911

Over de expositie

Geld, postzegels of boekenbonnen. Geen dag gaat voorbij zonder drukwerk van Joh. Enschedé. Dit jaar bestaat het familiebedrijf 300 jaar, dat begon op 21 juni 1703 toen Izaak Enschedé toetrad tot het gilde van boekdrukkers in Haarlem. Tegenwoordig is Joh. Enschedé uitgegroeid tot een internationaal opererend bedrijf dat bankbiljetten, postzegels en waardepapieren produceert en specialist is in grafische- en digitale beveiliging. De producten, in de afgelopen eeuwen in het diepste geheim vervaardigd, worden zorgvuldig door het bedrijf bewaard. Teylers Museum biedt nu in de tentoonstelling de unieke gelegenheid achter de schermen te kijken en vele schatten te bewonderen die Joh. Enschedé sinds driehonderd jaar levert. In de meeste gevallen verlieten deze nooit eerder de kelders van het bedrijf. Van het eerste bankbiljet uit 1814 en de vroegste voorloper van het Haarlems Dagblad tot aan ontwerpstadia van bekende postzegels en waardepapieren.

In de drie eeuwen van haar bestaan wist Joh. Enschedé voortdurend in te spelen op actuele ontwikkelingen. Was dat in de 18de eeuw nog het uitgeven en drukken van de Oprechte Haarlemsche Courant en in 1814 het eerste Nederlandse bankbiljet, tegenwoordig houdt Joh. Enschedé zich ook bezig met het digitaal beveiligen van internet en het ontwikkelen van software voor irisherkenning op luchthavens. Het beveiligen van drukwerk - de specialiteit van Joh. Enschedé - begon ooit in de 18de eeuw met het toepassen van het muziekschrift van J.M. Fleischman als echtheidskenmerk op waardepapier.

Ook de vormgeving van reclamedrukwerk is aan de hand van het historisch bedrijfsarchief op unieke wijze te volgen. Zo verzorgde de drukkerij het beroemde drukwerk voor de Holland Amerika Lijn en gaf het opdracht aan bekende 20ste - eeuwse vormgevers voor o.a. postzegels en bankbiljetten, zoals Lion Cachet en M.C. Escher. Ook het drukken van schoolplaten, distributiebonnen, spaarzegels en banderolles voor accijnzen op sigaren, sigaretten, alcohol en opium behoorde tot de activiteiten van Joh. Enschedé. De tentoonstelling toont daarvan vele voorbeelden en presenteert daarmee een ongeëvenaarde schat van één van de oudste nog bestaande bedrijven in Nederland.

De bezoeker maakt op de tentoonstelling een rondgang langs delen van de geschiedenis van familie en bedrijf. In het Woonhuis maakt de bezoeker kennis met enkele prominente leden van de Enschedé familie en in de Kantine staat het personeel centraal dat dikwijls generatie op generatie aan het bedrijf verbonden bleef. De Machinehal biedt plaats aan de talloze producten, zoals ontwerpen voor postzegels en bankbiljetten. Uiteraard is er ook aandacht voor bijzondere techniek, vroeger en nu. Zo wordt de bezoeker uitgenodigd eurobiljetten op echtheid te controleren en bestaat de mogelijkheid het speciaal voor de tentoonstelling vervaardigde toegangsbiljet te testen op speciale kenmerken. Een ‘onvervalst’ toegangsbiljet levert de bezoeker een traktatie op! Een uitgebreid activiteitenprogramma voor jong en oud maakt deel uit van de tentoonstelling.

De tentoonstelling wordt voorbereid in samenwerking met Museum Enschedé en is mogelijk gemaakt dankzij steun van Joh. Enschedé Holding.

Educatie
Voor kinderen is er vanaf september een letterspel, een speurtocht over het drukkersvak van toen tot nu. Het spel is individueel uit te voeren maar kan ook door scholen gebruikt worden als lesmateriaal. Gratis voor bezoekers.

Jubileumuitgave
Bij de tentoonstelling verschijnt de jubileumuitgave Voor Stad en staat. Beelden van 300 jaar bedrijfsgeschiedenis vastgelegd in 6 delen. Het boek biedt een rijk geïllustreerd overzicht met bijdragen van Johan de Zoete, Frans Lantink en Koosje Sierman. De uitgave verschijnt in een luxe cassette incl. CDrom. Nederlandse editie. Prijs € 69.
De jubileumuitgave is tijdens de tentoonstelling o.a. verkrijgbaar in de museumwinkel van Teylers Museum.

Magazine
Een full-colour magazine verschijnt bij de tentoonstelling waarin vele objecten staan afgebeeld, vergezeld van een inleiding. Het magazine is te verkrijgen in de museumwinkel van Teylers Museum. Prijs € 5.


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 2 nov 2003
Teylers Museum
Spaarne 16
2011 CH Haarlem
023-5160960

open: di t/m vr 10.00-17.00, za en zo 11.00-17.00, gesloten 25 dec en 1 jan, entree € 14,00


Kunstenaar