De lyriek van het landschap

 
Jan Altink
 
Jacoba van Heemskerc...
 
Jeroen Krabbé

Over de expositie

Gelijktijdig met de tentoonstelling WILDEN - Expressionisme van ‘Brücke’ en ‘Der Blaue Reiter’ in Zwolle toont Museum de Fundatie op zijn locatie Kasteel het Nijenhuis in Heino/Wijhe onder de titel De lyriek van het landschap een overzicht van 100 jaar expressionistische landschapsschilderkunst in Nederland. De bevrijding van kleur en beweging aan het begin van de 20ste eeuw is van grote invloed geweest op de ontwikkeling van de Nederlandse schilderkunst, met name op het landschapsgenre. Die invloed duurt zelfs voort tot op de dag van vandaag. Te zien zijn schilderijen van Jan Sluijters, Leo Gestel, Jan Wiegers, Wim Oepts, Eugène Brands, Nicolaas Wijnberg, Pieter Defesche, Ger Lataster, Armando, JCJ Vanderheyden, Leon Adriaans, Jeroen Krabbé, Marc Mulders, Robert Zandvliet en vele anderen.

“Het groote verschil tusschen mij en de oudere generatie is dit, dat ik bij mijn schilderen uitga van de innerlijkheid en zóó wil komen tot een uiterlijken vorm, terwijl de oudere generatie de uiterlijkheid schildert en dan als toegift tracht er de innerlijkheid in te brengen.” Zo verwoordde Jan Sluijters ruim een eeuw geleden het onderscheid tussen de impressionisten en expressionisten. De impressionisten werkten volgens hem van buiten naar binnen, de expressionisten van binnen naar buiten. Ontstaan rond 1900 in Parijs kwam de nieuwe mode van felle kleuren en een krachtige penseelvoering in Nederland pas echt goed op gang in de decennia daarna. Met de schilderijen van de Bergense School en de Groningse kunstenaarsvereniging De Ploeg beleefde het expressionisme in de jaren ’20 en ’30 zijn eerste hoogtepunt.

Direct na de Tweede Wereldoorlog maakte de stroming met Cobra een spectaculaire doorstart. Het expressionisme is sindsdien niet meer weg te denken uit de Nederlandse kunstgeschiedenis. Het ‘wilde schilderen’ wordt geassocieerd met spontaniteit, emotie en vrijheid, begrippen die tegenwoordig onlosmakelijk met kunst verbonden zijn. In de jaren ’50 ontdekten schilders dat kleur en beweging ook zonder rechtstreekse verwijzing naar de zichtbare wereld een sterk ruimtelijke werking kunnen hebben. Veel abstracte composities zijn geen landschappen in de strikte zin van het woord, maar als kijker kun je er wel eindeloos in ronddwalen. Het schilderen naar de natuur is bovendien nooit echt weggeweest en werd eind jaren ’80 door de Nieuwe Wilden zelfs weer teruggebracht naar het voorste plan van de moderne kunst.

Nu aan het begin van de 21ste eeuw de steden alsmaar verder oprukken, komt het expressionistische landschap misschien wel meer dan ooit tegemoet aan onze behoefte aan ruimte en vrijheid. De ongedwongen presentatie in de huiskamersfeer van Kasteel het Nijenhuis maakt van De lyriek van het landschap een even aangename als verrassende wandeling door 100 jaar expressionistische landschapsschilderkunst in Nederland.


Wanneer en waar

  • Expositieperiode was t/m 2 okt 2016
Museum de Fundatie / Kasteel Het Nijenhuis
Nijenhuis 10
8131 RD Heino/Wijhe
0572-388188

open: Kasteel Het Nijenhuis , Nov t/m feb, do t/m zo 11.00-17.00, Mrt t/m okt, di t/m zo 11.00-17.00, Gesloten op 25 dec en 1 jan., entree € 12,50, Museumkaart, Rembrandt, ICOM : gratis