Caermersklooster

Vrouwebroersstraat 6 (Patershol)  Plattegrond via Google
B-9000 Gent, BelgiŽ
T +32-9-2692910
 caermersklooster@oost-vlaanderen.be
www.caermersklooster.be
di t/m zo 10.00-17.00 (toegang tot 16.30)

Contact: Lode Van Pee

Overige informatie

Het klooster van de geschoeide karmelieten, nu bekend als Caermersklooster, ligt in de Gentse Patersholwijk. Deze wijk bevindt zich in de schaduw van het Gravensteen en kenmerkt zich al vanaf de 12de eeuw door ambachtelijke activiteiten. Tot in de 18de eeuw bleef het een gegeerde buurt voor magistraten en advocaten die aan de bestuursorganen in het vlakbij gelegen Gravensteen verbonden waren. De industriŽle revolutie herleidde de wijk in de 19de eeuw tot een arbeidersbuurt. Met het verplaatsen van de textielfabrieken naar de stadsrand verpauperde de buurt verder. In de jaren '80 startten uitgebreide renovatiewerken, waardoor het huidige typische beeld van de oude stadswijk ontstond. Uitgeleefde krotten zijn omgetoverd tot exclusieve restaurants, met een druk uitgaansleven tot gevolg. Stedelijke verordeningen zorgen voor een gezond evenwicht tussen de woonfunctie en de horeca. Met de restauratie en omvorming van een deel van het Caermersklooster tot Provinciaal Centrum voor Kunst en Cultuur vindt nu ook de cultuurhongerige bezoeker er zijn gading.

De karmelieten
De karmelieten waren oorspronkelijk kluizenaars uit het Nabije Oosten. De heilige maagd Maria zou hen op de berg Carmel in Palestina het bevel gegeven hebben om een kloosterorde te stichten. Vandaar hun benaming karmelieten of caermers. De benaming vrouwebroers, zoals zij in de volksmond vaak werden genoemd, refereert aan hun verering van Maria.

Oud Huis
De eerste 'caermers' doken in Gent op in 1272. Zij vestigden zich vanaf 1287 in de refuge van de abdij van Cambron aan de Lange Steenstraat. Vermoed wordt dat het Oud Huis daarvan nog restanten bevat, meer bepaald de delen die in Doornikse steen zijn opgetrokken. Het huidige zaalkarakter gaat terug tot de kloosterfase, met dit verschil dat het vloerniveau door het voorkomen van een halfondergrondse kelder zowat een meter hoger lag.

Kerk
Zoals gebruikelijk bij de aanleg van een klooster was ťťn van de eerste activiteiten de bouw van een kerk. Er werd een eenbeukige zaalkerk met recht afgesloten koor opgericht, die nog grotendeels te herkennen is in de huidige grote hoofdbeuk aan de Lange Steenstraat. De bouw werd aangevat in het begin van de 14de eeuw en in 1329 werden de altaren ingewijd. Omstreeks 1474 werd het koor met een zevenhoekige aanleg uitgebreid. In de eerste helft van de 16de eeuw resulteerde een hernieuwde bouwwoede in een zuidbeuk en een kapellenbeuk.

De drukke bouwactiviteiten werden door de hervormingsjaren afgebroken. In de beeldenstormen van 1566 en vooral van 1578 werd het klooster grondig geplunderd. Het calvinistisch regime gaf de kerk een nieuwe bestemming als protestantse tempel. Na de herovering volgde vanaf 1584 een lange periode van herstel en hermeubilering, maar zoals zoveel kloosters ging ook het Caermersklooster onder de Franse bezetting ter ziele. Pogingen om het nadien te heropenen mislukten, en in 1841 verloor de kerk definitief haar religieuze functie. In 1881 werd ze door de stad Gent aangekocht, hersteld en in neogotische geest aangepast. Het gebouw deed achtereenvolgens dienst als archeologisch museum, als museum voor volkskunde en uiteindelijk als bergplaats voor de decors van de opera. In 1977 werd de provincie eigenaar van de rest van het kloostercomplex. In 1981 werd met de stad overeengekomen de kerk te ruilen tegen de tweede pandhof en de sacristie, om zo een optimale herbestemming van de verschillende gebouwen mogelijk te maken. Na de afwerking van de tweede restauratiefase van het kloostercomplex in 1998 werd de kerk in haar huidige toestand en functie (tentoonstellingsruimte) opengesteld voor het publiek.

Tweede pandhof
Een voorganger van de tweede pandgang zou rond 1466 zijn aangelegd en werd op verschillende plaatsen door opgravingen opgespoord. In de jaren 1717-1721 ging een bouwcampagne van start die wellicht tot doel had om heel het klooster te vernieuwen. De oude tweede pandhof werd grotendeels afgebroken om plaats te maken voor een nieuwe versie die sober maar smaakvol uitgewerkt was. Hij kreeg de vorm van een open vierkante benedengalerij met erboven een in cellen ingedeelde verdieping. In een latere fase werd de middenvleugel verhoogd met een supplementaire verdieping. Na de afschaffing van het klooster werden de cellen en kloostergangen omstreeks 1850 omgevormd tot kleine woningen met een tussenverdieping in ware beluikstijl, een optie die bij de restauratie in een aangepaste vorm werd gerespecteerd.

Eerste pandhof
Naar de oorspronkelijke gebouwen die op de huidige eerste pandhof stonden, hebben we voorlopig nog het raden. In eenzelfde bouwfase als de vergroting van de kerk, waarschijnlijk de vroege 16de eeuw, kwam langs de Vrouwebroersstraat een nieuwe vleugel met refter en bibliotheek tot stand. Tegelijk werd de westelijke helft van de lange gang aangelegd die voor de verbinding met de kerk zorgde. Kort daarop werd de grote vleugel langs de Plotersgracht uitgebreid en aangebouwd tot tegen de grote reftervleugel. Hij gaf onderdak aan een keuken en een tweede refter.

Overige gebouwen
In 1658-1661 werd de zogenaamde infirmerie gebouwd, waarvan het voorname karakter veeleer een bestemming als gastenkwartier doet vermoeden. Een duidelijke neiging naar een luxueuzere afwerking vinden we vooral in het nieuwe spreekhuis, dat werd opgericht in 1753 en het voorkomen kreeg van een eerder burgerlijk gebouw. De sacristie werd bijzonder rijk met weelderig stuccowerk aangekleed.

Het Caermersklooster nu en morgen
In 1982-1985 voerde het provinciebestuur een eerste restauratiefase uit, die de infirmerie en de brouwerij betrof. Door een transactie werd het stadsbestuur eigenaar van de tweede pandhof, dat in 1991 tot een complex van sociale woongelegenheden omgevormd werd. De sacristie, voorheen gebruikt als smidse, kreeg een voorzichtige restauratie. Van 1991 tot 1998 ondernam het provinciebestuur de restauratie van de kerk, het Oud Huis en de Lange Gang. Een derde restauratiefase, die de eerste pandhof omvat, moet zo spoedig mogelijk van start gaan.

In 1994 besliste de provincieraad van Oost-Vlaanderen om aan het Caermersklooster een culturele bestemming te geven. Het is de bedoeling dat, eens ook de eerste pandhof volledig gerestaureerd is, het provinciebestuur beschikt over een eigen culturele infrastructuur waar vele culturele activiteiten zullen kunnen plaathebben. Zo zal de restauratie van de eerste pandhof een toneelzaal, vergaderzalen en diverse polyvalente ruimtes (voor cursussen, dans- en toneelrepetities, ...) creŽren. Het Caermersklooster kreeg dan ook de naam Provinciaal Centrum voor Kunst en Cultuur mee. Sinds de officiŽle opening op 10 september 1998 biedt het centrum met de monumentale kerk, het Oud Huis en de Lange Gang al de mogelijkheid om diverse culturele manifestaties te organiseren, voornamelijk tentoonstellingen.


Nucleo en Smoke & Dust
10/5/2018 - 30/6/2018
OER. De wortels van Vlaanderen
15/3/2017 - 6/8/2017
Voor God & Geld De gouden tijd van de Zuidelijke Nederlanden
17/6/2016 - 22/1/2017
Een wonderbaarlijke tuin. Flora op Het Lam Gods
15/4/2016 - 18/9/2016
The Call of the Rockies. Pieter Jan de Smet en de indiaanse tragedie
5/2/2016 - 1/5/2016
Mystieke Muziek
10/9/2015 - 3/4/2016
Kamagurka In 't Echt!
10/7/2015 - 13/9/2015
R.I.P. - 200 jaar begrafeniscultuur in Vlaanderen
23/4/2015 - 14/6/2015
Martin Scorsese
11/10/2013 - 26/1/2014
Goran Djurovic: Prime Time
12/7/2013 - 8/9/2013
Het Lam Gods
2/10/2012 - 31/12/2017
Ingmar Bergman: Over waarheid en leugen
14/10/2011 - 15/1/2012
Provinciale Prijs Vormgeving 2010
8/7/2011 - 11/9/2011
Compelling Faces 3
8/7/2011 - 11/9/2011
Gelukzoekers - beelden van Layla Aerts
15/4/2011 - 12/6/2011
Vlaamse migranten naar WalloniŽ 1850-2000
15/4/2011 - 12/6/2011
Maen Florin: Do not look
11/2/2011 - 27/3/2011
Pierre Vlerick: Retrospectieve
11/2/2011 - 27/3/2011
Jacques Tati: Deux Temps, Trois Mouvements
15/10/2010 - 16/1/2011
We zijn goed aangekomen! Vakantiekolonies aan de Belgische kust (1887-1980)
9/7/2010 - 5/9/2010
Marc Cosyns en Julien Vandevelde: Bevroren beeld
23/1/2009 - 22/3/2009
Walter Brems: Van verdrongen of gekoesterde verlangens
23/1/2009 - 22/3/2009
Filmacteur Harold Lloyd (1893-1971)
10/10/2008 - 21/12/2008
Jens Bjerre: Disappearing Worlds/Verdwijnende werelden
11/7/2008 - 14/9/2008
Richard Simoens: Eighty-four, in pek op papier
11/7/2008 - 14/9/2008
Freya Maes: Down to Earth
13/7/2007 - 9/9/2007
Octave Landuyt: Ricorso / Goetic
6/5/2007 - 24/6/2007
Gentse Kanaalzone - fotoproject Hogeschool KASK
25/5/2006 - 18/6/2006
Wouter Deruytter: Billboards New York
28/4/2006 - 18/6/2006
Kunstwerk(t)
11/2/2006 - 2/4/2006
Provinciale Prijs voor Beeldende Kunst 2005
3/2/2006 - 2/4/2006
Dirk De Bruycker
29/4/2005 - 19/6/2005
Filip Claus, Piet Goethals, Carl Uytterhaegen: F3
4/2/2005 - 10/4/2005
Jean Bilquin
11/7/2003 - 31/8/2003
Carl De Keyzer: ZONA - Siberische gevangeniskampen
4/4/2003 - 8/6/2003
Berlinde De Bruyckere
15/2/2002 - 14/4/2002
Yael Bartana
2/3/2001 - 15/4/2001

Toon afbeeldingen


Galeries.nl is na een afwezigheid van een half jaar sinds begin mei 2018 weer in de lucht. Om te helpen de site up-to-date te houden hebben diverse vrijwilligers zich reeds aangemeld:
- Willemijn Vesseur
- Sascia Vos
- Josť Jonkergouw
- Ron SchŲningh

Wilt u ook als vrijwilliger helpen om actuele exposities toe te voegen? Mail naar info@galeries.nl indien u hiervoor belangstelling heeft.

Op deze plek, in de laatste kolom, kunnen advertenties worden geplaatst.

Meer info over adverteren

Benno Tutein Nolthenius