Van: info@galeries.nl - 27/3/2015


betreft instelling: Westfries Museum

Westfries Museum verwerft schilderij van Withoos over herstelwerkzaamheden aan een dijk

Het Westfries Museum in Hoorn presenteert vrijdag 27 maart een unieke nieuwe aanwinst ; het tot nu toe enige bekende schilderij uit de zeventiende eeuw waarop werkzaamheden aan een dijk staan afgebeeld. Het schilderij is gemaakt door de Hoornse schilder Matthias Withoos in 1676. Tot in detail verbeeldt hij de herstelwerkzaamheden aan de Zuiderzeedijk bij het Westfriese Schardam. Het schilderij bevond zich 340 jaar lang in een privécollectie. Hoogleraar Waterstaatsgeschiedenis Petra van Dam noemt de ontdekking een geweldige aanwinst en ”een buitengewoon interessant schilderij, zowel voor de regionale als de nationale geschiedenis, in zijn eentje al een uitstekend uitgangspunt voor een fascinerende, multimediale tentoonstelling”. En dat is precies wat het Westfries Museum in 2016, ter gelegenheid van de herdenking van de watersnoodramp van 1916 van plan is. Vanaf zaterdag 28 maart is het schilderij al vast in het Westfries Museum te bewonderen.

Vreemd
Het leek ook al zo vreemd. Terwijl schilders in de Gouden Eeuw vrijwel ieder onderwerp hebben verbeeld, van melkmeisje tot puttertje, en de strijd tegen het water toen even belangrijk was als vandaag de dag, was er geen schilderij uit de zeventiende eeuw bekend waarop werkzaamheden aan dijken staan afgebeeld.
Een dergelijk schilderij is nu toch opgedoken. Het is gemaakt door de Hoornse schilder Matthias Withoos (1627-1703). In 1675 kreeg hij de opdracht de herstelwerkzaamheden aan de Zuiderzeedijk bij het Westfriese Schardam voor het nageslacht vast te leggen. De opdrachtgever was Jacob van Foreest, die als ingeland en lid van de Gecommitteerde Raden van Westfriesland en het Noorderkwartier mede verantwoordelijk was voor het dijkherstel na de catastrofale Allerheiligenvloed van 1675. Bijna 340 jaar lang was het schilderij in eigendom van de familie Van Foreest. Dankzij steun van het Hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier, de Nederlandse Waterschapsbank, het Hendrik Muller Fonds, de Vrienden van het Westfries Museum en de Stichting Kerkmeijer de Regt heeft het Westfries het unieke kunstwerk kunnen toevoegen aan de collectie en komt het unieke schilderij in openbaar kunstbezit.

Momentopname
In de nacht van 4 op 5 november 1675 werd Noord-Holland door een watersnood getroffen die zijn weerga niet kent. De Zuiderzeedijk bij Scharwoude brak over een lengte van 120 meter door. Het zoute water overspoelde een groot deel van Westfriesland en zorgde voor grote economische schade. Het regionale bestuur, de Gecommitteerde Raden van Westfriesland en het Noorderkwartier, gaven opdracht om de dijk zo snel mogelijk te herstellen. Daarvoor werd een dubbele palenrij in een boog voor het gat geplaatst en opgevuld met hooi, stro en wier. Het werk was nog niet af of op 4 december stak een nieuwe storm op, waardoor de dijk opnieuw doorbrak.
Om niets meer aan het toeval over te laten werd ditmaal een driedubbele palenrij geplaatst. Het schilderij van Matthias Withoos is een prachtige momentopname, waarin de kijker de drukke wereld rondom het repareren van de dijk ervaart. Rondom de doorbraak liggen schepen die materialen aanvoeren, met name heipalen en ‘specie’ (zand en klei), rijshout en zinkstukken. Er liggen ook diverse vaartuigen met zeer zware hei-installaties erop.

Deze waren door de provinciale staten gevorderd in onder meer Medemblik en Den Helder. Er zijn honderden arbeiders aan het werk om de materialen te vervoeren en de hei-installaties te bedienen.
Bij de herstelwerkzaamheden kwamen drie arbeiders om het leven. Op het schilderij is goed te zien hoe sterk de stroming ter plekke was.
Redactie



galeries.nl bestaat al sinds 2000 en biedt informatie over exposities, kunstenaars en kunstinstellingen in Nederland en België. Ondanks de naam betreft het niet enkel informatie over galeries, maar ook over musea. Van oktober 2017 tot mei 2018 was de site tijdelijk uit de lucht. In die periode is de layout van de site gemoderniseerd (van frames naar responsive). Om te helpen de site up-to-date te houden wordt graag een beroep gedaan op vrijwilligers.

Wilt u als vrijwilliger helpen om actuele exposities toe te voegen? Mail naar info@galeries.nl indien u hiervoor belangstelling heeft.

Op deze plek, in de laatste kolom, kunnen advertenties worden geplaatst.

Meer info over adverteren

Benno Tutein Nolthenius